Göktürkler
Türk Tarihi & Türk Büyükleri bölümde Göktürkler konusunu görüntülüyorsunuz.Göktürkler
Asya "Büyük Hun" imparatorluğundan sonra her bakımdan temsil ettiği Türk kültürü itibariyle 2. "süper" ...
| |
| |||||||
| Kayıt ol | Yardım | Üye Listesi | Ajanda | Arama | Bugünki Mesajlar | Forumları Okundu Kabul Et |
22.03.08, 01:42
| #1 |
| |  Göktürkler Göktürkler  Asya "Büyük Hun" imparatorluğundan sonra  her bakımdan temsil ettiği Türk kültürü itibariyle 2. "süper" Türk imparatorluğu niteliğinde olan Gök-Türk hakanlığı "Türk" sözünü ilk defa resmî devlet adı olarak benimsemekle bütün bir millete ad vermek şerefini kazanmış Doğu Sibirya'daki Yakut Türkleri ile batıda Ogur (Bulgar) Türklerinin bir kısmı dışındaki Türk asıllı bütün kütleleri kendi idaresinde birleştirmiştir. Hakanlığın yıkılmasından sonra bir yelpaze gibi açılarak dört tarafa yayılan çeşitli Türk zümreleri gittikleri yerlerde 'Türk" adını ve Gök-Türk idarî siyasî ve iktisadî geleneklerini yaşatmışlardır. Yine bütün bu Türklerin tarihinde Gök-Türk teşkilatının edebiyatının töre ve hayat telakkisinin izleri görülmüştür. Gök-Türklerden sonraki çağlarda R Türkçesi (Ogur lehçesi) müstesna bütün Türk lehçe ve ağızları Gök-Türk Türkçesi'nin damgasını taşır. Doğudan batıya:Orta Asya Türkistan Maveraünnehir Kuzey Hindistan İran Anadolu Irak Suriye ve Balkan Türkleri Gök-Türkler yolu ile Türk'tür.Bizim bugün diğer Türk devlet ve zümrelerinden ayırdetmek üzere Gök-Türk (Kök-Türk) dediğimiz bu topluluk ve devletin adı "Türk" veya "Türük" idi. Ancak kitabelerin bir yerinde kendini Gök-Türk olarak tanıtmıştır ki "Gök'e mensup ilahî Türk" manasına gelen bu tabir V. Thomsen'e göre hakanlığın parlak devresine işaret etmekte olmalıdır (herhalde Mu-kan Kağan zamanı).Gök-Türk hakanlığı çağında daha doğrusu 6.-9. asırlarda Orta Asya'da tarihî rol oynayan toplulukların çeşitli adlar altında gruplaşan Tölesler olduğu anlaşılmaktadır. Türkçe Töles kelimesi ihtimal "asıl kök temel" manalarına gelmektedir. Bk. L. Bazin Les Calendriers... s. 661 667.Töles (Tölös Tolis Çince'de T'ie - lo T'ieh - le)'ler Çin kaynaklarında eski Hun boylarından olarak zikredilen ve bütün Orta Asya'ya yayılmış kalabalık Türk kütleleri bütünüdür. Sui-shu (Çin Sui hanedanının - 581 - 618-yıllığı)'da 50 kadar kabilesi sayılmakta ve şöyle sıralanmaktadır: l'i Baykal gölünün kuzeyinde 5'i Tola ırmağı kuzeyinde 5'i Tanrı dağları kuzey eteğinde 9'u Altaylar'ın güneybatısında 4'ü K'ang (Semerkant havalisi) "krallığı"nın kuzeyinde 10'u Seyhun boyunda 4'ü Hazar'ın doğusu ve batısında 6'sı Fu-lin(Bizans)'in doğusunda" . Ancak Baykal gölünden Karadeniz'e kadar yayılan bu toplulukların hepsini de Türk menşeli saymak doğru olmasa gerektir. En batıda gösterilen bazılarının (mesela Alanlar) İranlı oldukları biliniyor. Wu-hun (=Ugor)'lar da Urallı bir kavim grubudur .Ayrıca Ogur boylarının da T'ieh-le'ler olarak zikredildiği anlaşılmaktadır. Töles boylarının taşıdıkları adlar henüz tamamen çözülememiş olmakla beraber Hunlardan geldikleri ve umumiyetle dil ve örflerinin Gök-Türklerinkinin aynı olduğu belirtilmiştir' ". Bazı Çin kayıtlarına göre Tabgaçlar devrinde (386-534) yüksek tekerlekli araba kullandıklarından dolayı Kao-kü (Chao-ch'e = yüksek tekerlek) diye adlandırılan bir kısım Töles kabileleri diğer Türkler gibi kendilerini kurt ata'dan türemiş kabul ederlerdi. Ayrıca T'ang-shu (Çin T'ang sülalesi -618-906- yıllığı)'da da 15 Töles kabilesinin adlan verilmiştir. Gök-Türk hakanlığı zamanında Orta ve Doğu Asya'da gruplaşan Tölesler ile diğer ilgili bölgelerdeki topluluklar şunlardır:1. Tarduş (Çince'de Sie Yen-t'o Hsieh Yen-t'o. Hsie/ = Sir/ Yen-t'o = Tarduş?) lar .Töles kabilelerinden bir grup (herhalde Tarduş: Hakan Tar-du'nun unvanı ile anılanlar: Batı Gök-Türk'leri= On-oklar) Altaylar'ın batısında oturmakta olup Töleslerin en zengin ve kuvvetlileri olarak gösterilirler.2. Uygurlar. Töleslerden bir kütle. Tola ırmağının kuzey sahasında yer almışlardı. 3. On-0klar (ihtimal "Tarduş" diye de adlandırılan Töles grubu) Altaylar'dan Seyhun (Sır-derya) yakınlarına kadar uzanan geniş bölgede görünüyorlar. Çu ırmağı - Isıkgöle göre 5'i doğuda To-lu (sol kanat) 5'i batıda Nu-çi-pi (sağ kanat) adı ile 10 kabileden kurulu olup "Batı Gök-Türkleri" diye de anılmışlardır. Türgişler (aş.bk.) To-lulardan idiler. Ayrıca bunlar-dan bir kısmı Çu-yüe (Çiğil?) ve Ç'u-mi (Çumul) adları ile anılan Türk kabileleri ile birlikte 630'u takip eden yıllarda Gök-Türk hakanlığının fetret devresinde Beş-balık civanndaki kurak bozkırlara çekilmişler ve Şa-t'o (Çince çöl veya Türkçe sadak? Veya Çiğil'ler?) adını almışlardır.4. Karluklar. Altaylar'ın batısında idiler . 5. Oğuzlar (630'dan sonra bu adla ortaya çıkan Töles boyları.) Selenga ırmağı - Ötüken bölgesinde oturuyorlardı. 6. Doğu Avrupa'da Türk toplulukları: Avarlar Hazarlar Ogurlar Peçenekler ve ihtimal Kıpçak-Kumanlar vb.7. Kırgızlar. Baykal'ın batısında Yenisey nehrinin kaynakları bölgesinde idiler .8. Basmıllar (Çince'de Pa-si-mi). İdi-kut(hükümdar)'unun Türk olduğu belirtilen bu kavmin aslen yabancı olup Türklerle karıştığı ileri sürülmüştür. Daha ziyade îç-Asya'da Beş-balık havalisinde görünmektedirler.9. K'i-tan Tatabı Dokuz-Tatar Otuz-Tatar gibi Moğol soyundan kabileler doğu bölgesinde Kerulen ve Onon nehirleri havalisinde bulunuyorlardı.Ancak hatırlatmak gerekir ki bütün bu topluluklar zaman zaman yer değiştirmekte arada bir çözülen boylardan yeni birlikler meydana gelmekte hülasa oynak kütleler teşkil etmekte idiler. Yine görülmektedir ki Tarduş Uygur On-ok Oğuz Ogur Hazar vb. gibi isimler Türk soyundan gelen kütlelerin türlü teşkilatlanmalar dolayısıyla aldıkları adlardan ibarettir. "Türk" de bilinen manası ile önceleri belirli bir topluluğun (Aşına ailesi etrafında toplananların) adı iken sonraları yaygınlaşmıştır.Gök-Türkler Çin kaynaklarının açıkça belirttikleri üzere Asya Hunlarından iniyorlardı Başbuğ ailesi olan Aşına soyunun bir dişi kurttan türediğine dair o çağda pek yaygın olduğu anlaşılan rivayetler Gök-Türklerin erken tarihini efsanelerle karıştırmaktadır. Ancak kurttan-türeme geleneğinin Asya Hunları arasında da mevcut olması ve kurt ata'nın Türkleri dar geçilmez yollardan selamete ulaştırdığı (Bozkurt Destanı'nın aslı) rivayetinin Hunlarda görülmesi Gök-Türklerin Hunlara nispetini ortaya koymaktadır. Aşına ailesinin yalnız bir erkek çocuk hayatta kalmak üzere katliama uğramış olduğu rivayeti Tsü-kü (aslında Asya Hun devletinde bir unvan) adlı Hun ailesine mensup Meng-sün tarafından kurulan Kuzey Liang Hun devletinin (yk. bk.) 439'da Tabgaçlar tarafından yıkılması hadisesine bağlamak mümkündür. Sui-shu (Çin yıllığı 581-618)'ya göre bu Hun devletinde idareyi elinde tutan Tsü-kü(Chü-ch'ü)'ler imha edildiği zaman A-shih-na (Açına) kolu 500 ailelik bir kütle halinde Kan-su bölgesinden göçerek Juan-juanlara sığınmışlardı. Gök-Türklerin nüvesini teşkil ettiği belirtilen ve Meng-sün'ün oğlu An-çu ve sonra torunu Şu'nun öldürülmesi üzerine önce Hsi-hai'da iken sonra Altaylar'a nüfuz eden bu kütle Chü-ch'ü (Tsü-kü)ler yolu ile de Asya Hunlarına bağlanmaktadır ve hatta bu kısa göç hareketini idare eden Aşına soyunun Güney Hun tanhuları yolu ile Mo-tun'un mensup olduğu ünlü T'u-ko (Tu-ku) ailesinden gelmesi kuvvetle muhtemeldir . Kurt ata inancı dolayısıyla Gök-Türk hakanlık belgesi altından kurt başlı sancak (tuğ) olmuştur. |
|
 |
| Bu konuyu aşağıdaki sitelere kaydet |
| Etiketler |
| gokturkler |
Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
Normal
| |
| ||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| Göktürkler | ibiramcan | Dünya Kültürü ve Tarihi | 0 | 13.09.07 22:27 |
Forum Zaman Ayarları GMT +2 olarak ayarlanmıştır.
Şu Anki Saat: 18:34 .
Şu Anki Saat: 18:34 .
