SavaŞ SonuÇlari
Türk Tarihi & Türk Büyükleri bölümde SavaŞ SonuÇlari konusunu görüntülüyorsunuz.Çanakkale Cephesi’nin deniz harekatı (Boğaz’ın zorlanması) kuşkusuz sıradan bir askeri harekat ya da muharebe olayı ...
| |
| |||||||
| Kayıt ol | Yardım | Üye Listesi | Ajanda | Arama | Bugünki Mesajlar | Forumları Okundu Kabul Et |
09.08.07, 13:45
| #1 |
| |  SavaŞ SonuÇlari Çanakkale Cephesi’nin deniz harekatı (Boğaz’ın zorlanması)  kuşkusuz sıradan bir askeri harekat ya da muharebe olayı değildir. Boğazlar konumu ve tarihi önemi itibariyle İstanbul Karadeniz kapısı Çanakkale de Ege Denizi kapısı olarak geçmişte taşıdıkları ve çağımızda taşımakta oldukları stratejik önem ve değer açısından daima birlikte mütalaa edilmiş ve edilmektedir.Her iki boğaz klasik ve dar çerçevede sadece Akdeniz’i Karadeniz’e Avrupa’yı Asya’ya bağlayan su geçitleri ya da köprüler değil Akdeniz’in öteki önemli su geçitlerinden Cebelitarık ve Süveyş kanalı ile de bütünleşerek dünyanın büyük denizlerini (Atlas ve Hint okyanusu gibi) ve büyük kıta kara parçalarını birbirine bağlayan daha geniş anlamdaki jeopolitik konumuyla dünya siyaset ve iktisadiyatı üzerine olan etkilerini bu gün de korumaktadır. Bu nedenlerledir ki Türk Boğazları uluslararası ilişkilere yön vermede daima odak noktası olmuşlardır.Gerçekten tarihin eski dönemlerinden beri ön planda Avrupa ve Asya ülkeleri arasında başlamış olan ekonomik ticari ve siyasi ilişkilerle askeri hareketler sürekli olarak Boğazlar bölgesinde cereyan etmiştir. Başka bir deyişle Boğazlar dünyanın diğer parçalarında pek görülmemiş ardı arkası kesilmeyen mücadelelere sahne olmuştur. Boğazların tarihin akışı içindeki stratejik durumu ve jeopolitik konumuyla ilgili yukarıdaki kısa açıklamaların ışığı altında Çanakkale Muharebelerinin sonuçları üzerindeki değerlendirmeler kuşkusuz daha bir önem ve anlam taşıyacaktır. Böylesine bir değerlendirmenin daha gerçekçi ve sağlıklı olabilmesi ise büyük devletlerin Türk Boğazları üzerindeki ulusal emellerine kısaca da olsa bir göz atılmasını gerektirir.Birinci Dünya Harbi öncesinin başlıca büyük devletlerinden Almanya’nın “Drang Nach Osten (doğuya doğru) politikası” Rusya’nın ılık denizlere ulaşma emelleri; İngiltere’nin “denizlere egemen olan dünyaya hakim olur” teorisine dayanarak özellikle XIX. yüzyıldan bu yana güttüğü Rusya’nın Akdeniz’e çıkmasını engelleme siyaseti hep Türk boğazlarında düğümlenmektedir.Boğazların bu tartışma götürmez önemi konusunda Napolyon “İstanbul bir anahtardır. Istanbul’a egemen olan dünyaya hükmedecektir. Eğer Rusya Çanakkale Boğazı’nı ele geçirecek olursa Tulon Napoli ve Korfu kapılarına dayanmış olacaktır” [431) demekle Fransa’nın Boğazlar üzerindeki duyarlılığını açık seçik ortaya koymuş olmaktadır.Rusya’nın görüşüyse Genelkurmay Başkanı Kropatki’nin bir raporunda; XX. yüzyılda Rusya’nın en önemli işinin Istanbul Boğazı’nı ele geçirmek olduğuna işaretle Osmanlı Devleti’ni Boğazı Rusya’ya bırakmaya hazırlamalı ve Almanya ile anlaşma yapmalıdır” şeklinde ifadesini bulmaktadır.Büyük devletlerin Boğazlar üzerindeki kısaca açıklanan bu emelleri onları kendi aralarında da gizli birtakım mücadelelere yöneltmiştir.Nitekim Rus Dışişleri Bakanı Sazanof Çar tarafından da onaylanan bir raporunda; “Boğazların güçlü bir devletin eline geçmesi tüm Güney Rusya’nın ekonomik hayatının o devletin egemenliği altına girmesidir” demekte ve bu durumun önlenmesi için Istanbul’un alınmasını önermektedir. Öte yandan Kasım 1911’de Rusya’nın Osmanlı Hükümeti’ne Boğazlar üzerindeki istekleriyle ilgili bir notasından haberdar edilen Ingiltere ve Fransa Rus isteklerini reddetmişlerdir.Keza Rusya’nın bu ve buna benzer çeşitli tarihlerdeki yinelenen daha birçok istek ve baskılarının birbirini izlemesi Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda Merkez Devletleri safına kaymasında büyük bir etken olmuştu. Işte Boğazlar üzerindeki bu gizli çıkar çatışmalarıdır ki Ingiliz ve Fransızlar’ı Istanbul’u almaya ve Ruslar’dan önce Karadeniz Boğazı’na el atmaya yöneltmiş ve Çanakkale Cephesi’nin açılmasında başlıca etken olmuştur.Ruslara silah ve malzeme yardımı sorunuysa savaşın sadece görünüşteki nedenini oluşturmuştur. Böylece büyük devletlerin Türk Boğazları üzerindeki tarihi emellerini ortaya koyarken bu devletlerden Ingiltere’nin bu cephenin açılmasında birinci derecede aktif rol aldığını da belirtmek doğru olur.Nitekim Ingiliz Donanma Bakanı Churchill cephenin açılmasında büyük çaba göstermiş ve etkili olmuştur.Gerçekten o bu cephenin açılmasının baş mimari olmuş Türklerin askeri gücünü ciddiye almamış olayı basit ve sadece “sınırlı bir cezalandırma hareketi” olarak görmüştü. En güçlü ve modern silahlarla donatılmış zırhlılarının Boğaz’da görünüvermesiyle Türklerin direnmekten vazgeçeceğini sanmıştı.Kuşkusuz bu büyük bir yanılgıydı. Ingilizler Çanakkale’deki Türk savunmasını ve askerini sadece matematiksel ölçülere vurup onun yüksek manevi gücünü görmezlikten gelerek büyük bir hesap hatasına düştüler ve sonunda önce denizde sonra da karada hiç de beklemedikleri amansız cevabı aldılar.Böylece onlar zaferi Boğaz’da Türk top ve mayınlarına karada Türk süngüsüne bırakarak çekilip gittiler.Anlaşma Devletleri’nin Çanakkale serüveni bu suretle noktalandıktan sonra yukarıdaki açıklamaların ışığı altında Türkiye ve uluslararası politika ve diplomasi tarihi açısından ortaya koyduğu önemli sonuçları da şöylece özetlemek mümkün olur.ASKERİ SONUÇLAR:
SİYASİ SONUÇLAR:
SOSYO-EKONOMİK SONUÇLAR:
Miktar $(1914-18) Almanya 37 775000000Avusturya-Macaristan 20 622960000Turkiye 1 430000000Bulgaristan 815 TOPLAM20000060 643160000Gemi Kayıpları Ülke Tonaj United Kingdom 9 055000Norway 1 172000Italy 862 000Fransa 531 000United States 531 000Greece 415 000Japan 270.000 Sweden 264 000Denmark 245 000Spain 238 000Hollve 229 000Belgium 105 000Brazil 31 000TOPLAM 13.948.000 Savaş Gemisi Kayıpları ÜLKE ZIRHLI Kruvazör Ganbot Torpidobot Denizaltı Destroyer Toplam Müttefikler 302 Rusya 4 2 1 0 14 22 43 Fransa 4 5 2 8 12 11 41 İngiltere 13 25 7 11 54 64 174 Italya 3 3 1 6 8 8 29 ABD 0 3 1 0 1 2 7 Japonya 1 4 0 1 0 2 8 Merkezi Kuvvetler 374 Almanya 1 7 8 55 200 68 339 Avusturya- Macaristan 3 2 0 4 7 4 20 Osmanlı Devleti 1 2 4 5 0 3 15 ZAYİATLAR Ülkeler Toplam Asker Sayısı Ölü Yaralı Esir ve Kayıp Toplam Zayiat Zayiat Yüzdesi Müttefikler Rusya 12 0000001 7000004 9500002 5000009 15000076.3 Fransa 8 4100001 3578004 266000537 0006 16080076.3 İngiltere 8 904467908 3712 090212191 6523 19023535.8 İtalya 5 615000650 000947 000600 0002 19700039.1 ABD 4 355000126 000234 3004 500364 8008.2 Japonya 800 000300 907 3 1 2100.2 Romanya 750 000335 706120 00080 000535 70671.4 Sırbistan 707 34345 000133 148152 958331 10646.8 Belçika 267 00013 71644 68634 65993 06134.9 Yunanistan 230 0005 00021 0001 00017 00011.7 Portekiz 100 0007 22213 75112 31833 29133.3 Karadağ 50 0003 00010 0007 00020 00040.0 Toplam 42 1888105 15211512 8310044 12109022 10420952.3 Merkezi Kuvvetler Almanya 11 0000001 77370004 2160581 1528007 14255864.9 Avusutrya- Macaristan 7 8000001 2000003 6200002 2000007 02000090.0 Türkiye 2 850000325 000400 000250 000975 00034.2 Bulgaristan 1 20000087 500152 39027 029266 91922.2 Toplam 22 8500003 3862008 3884483 62982915 40447767.4 Genel Toplam 65 Müttefikler0388108 53831521 2194527 75091937 50868657.6 Miktar $(1914-18) ABD 22 625253000İngiltere 35 334012000Fransa 24 265583000Rusya 22 293950000Italya 12 413998000Belçika 1 154468000Romanya 1 600000000Japonya 40 000000Sırbistan 399 400000Yunanistan 270 000000Kanada 1 665576000Avustralya 1 423208000Yeni Zellanda 378 750000Hindistan 601 279000Güney Afrika 300 000000İngiliz Sömürgeleri 125 000000Diğerleri 500 000000TOPLAM 125 690477000Birinci Dünya Savaşı’na katılan ülkelerin genel askeri güçleri ve zayiatlarını gösteren tablolar şöyledir: Orduların Büyüklükleri Ülkeler Silah altındaki ve Yedek RusyaKuvvetler Ağustos 1914 Silah altına alınan Toplam 1914-18 5 Fransa97100012 0000004 İngiltere0170008 410000975 Italya0008 9050001 ABD2510005 615000200 Japonya0004 355000800 Romanya000800 000290 Sırbistan000750 000200 Belçika000707 000117 Yunanistan000267 000230 Portekiz000230 00040 Karadağ000100 00050 Toplam00050 00014.141.000 Almanya42.189.000 4 Avusturya-Macaristan50000011 0000003 Türkiye0000007 800000210 Bulgarisitan0002 850000280 TOPLAM0001 2000007.990.000 22.850.000 |
|
