Kara SavaŞlari
Türk Tarihi & Türk Büyükleri bölümde Kara SavaŞlari konusunu görüntülüyorsunuz.ÇANAKKALE KARA SAVAŞLARI GÜNEY CEPHESi
SEDDÜLBAHIR BÖLGESI itilaf kuvvetleri Türk birliklerinin asil kuvvetlerinin iç bölgelerde ...
| |
| |||||||
| Kayıt ol | Yardım | Üye Listesi | Ajanda | Arama | Bugünki Mesajlar | Forumları Okundu Kabul Et |
09.08.07, 13:41
| #1 |
| |  Kara SavaŞlari ÇANAKKALE KARA SAVAŞLARI GÜNEY CEPHESi SEDDÜLBAHIR BÖLGESIitilaf kuvvetleri  Türk birliklerinin asil kuvvetlerinin iç bölgelerde düsman gemilerinin top menzilinden içeride olmalarindan dolayi kiyilarda tutunabilmisler ancak ileriye iç bölgelere ilerleyememislerdir. Ayrica Saros Körfezi’ne Ingilizler Kumkale ve Besike’ye Fransizlar sahte çikarma harekatlari düzenleyerek Türk kuvvetlerini buraya baglayip Gelibolu yarimadasina kuvvet gönderilmesini engellemek istemislerdir. Bu sahte saldirilar Türk kuvvetleri tarafindan püskürtülmüstür. 25-26 Nisan Seddülbahir kiyi muharebelerinde düsman hedefine ulasamayinca 28 Nisan’da Kirte (Alçitepe) Köyü’nü ele geçirmek için tekrar saldirdilar.Seddülbahir’deki düsmani denize dökmek için 1-2 ve 3-4 Mayis geceleri Türk kuvvetleri taarruza geçtilerse de basarili olunamamistir. Türk taarruzlarinin hemen ardindan düsman kuvvetleri Seddülbahir bölgesinden içerilere dalmak Kirte’yi almak için ikinci defa saldiriya geçtiler. Bu saldirilara 2. Kirte Muharebesi denir. Ancak 678 Mayis tarihlerinde yapilan bu taarruzlarda da hedeflerine ulasamadilar.Arkasindan da 4-6 Haziran’da 3. Kirte Muharebesi cereyan ettiyse de düsman yine basarili olamadi. Düsman 21 Haziran’a kadar yaptigi taarruzlarda Türk cephelerini yagmalamisti. Bunun üzerine hem daha fazla donanma destegini saglamak hem de Türk cephelerini parçalamak düsüncesi ile 21-22 Haziran 1915’te Kerevizdere bölgesine taarruz ettiyse de basarili olamadi. Bunun üzerine düsman denize yakin olan Zigindere Mevkii’nde Türk mevzilerine 2829 Haziran’da taarruz etti. Ancak yine bir sonuç alamadi. Türk kuvvetleri bu bölgede 2 Temmuz’da karsi bir taarruz yapti ancak basarili olunamadi ve geri çekilmek zorunda kalindi. Düsman bu taarruzlara cevap olarak 12-13 Temmuz’da Kerevizdere’ye ikinci kez taarruz etti. Fakat bu kez yine Türk ordusunun güçlü mukavemeti ile karsilasti. 6-7 Agustos günleri Seddülbahir bölgesinden Ariburnu bölgesine Türk kuvvetlerinin kaydirilmasi için Kirte istikametinde yine saldirsalar da basarili olamadilar. Ingiliz genel kurmayi deniz kuvveti ile bogazi geçemeyeceklerini anladiktan sonra amaçlarina kara muharebesi ile ulasma denemesine karar vermis ve bu yolla 25 Nisan 1915 sabahi çikarma harekatina baslamislardi. Bu maksat için görevlendirilen Ingiliz ve Fransiz kara kuvveti irili ufakli 84 tasit gemisi ile Gelibolu yarimadasi kiyisina çikarilacakti. Bu kuvvet 63 bin Ingiliz 12 bin Fransiz askeri degisik cins ve çapta 140 topla mücehhez alti tümen ve bir piyade tugayindan olusuyordu. Dogu Akdeniz Seferi Kuvvetleri Bas Komutani General Hamilton Çanakkale’de asil çikarma yeri olarak Seddülbahir ve yakin çevresi kiyilarini seçmisti. Bu bölgenin taktik derinliklerini Alçitepe blogunu bir hamlede ele geçirmek ve bogazdaki Türk topçusunun üzerine çöken etkin bir kiyi basi mevzii tutmak istiyordu. Bölgedeki harekat Alçitepe’den sonra birkaç yönlü gelismelere tâbi olacakti. Daginik Türk kuvvetlerini çigneyip Alçitepe plan hedefine varabilecegini düsünmek dogaldi fakat bu mümkün olmadi. Çünkü bu saldirilar Türk kuvvetleri tarafindan püskürtülmüstür düsman hedefine ulasamamistir. SAROS KÖRFEZI ÇIKARMASI Bu çikarma bir gösteri ve aldatmaca çikarmasiydi. Türk kuvvetlerini bu bölgeye çekmek için aksama dogru 1200 kisi karaya çikarildi ve bu bir müddet sonra geriye alindi. BESIKE LIMANI ÇIKARMASI Bu da bir gösteri çikarmasiydi. 25 Nisan’da bir Fransiz kruvazörü ve üç torpido muhribi desteginde yapilan çikarma aniden yogun sisin bastirmasi ile durduruldu. KUMKALE ÇIKARMASI Bu çikarma da bir gösteris niteliginde çikarmaydi. Kiyiya Altinci sömürge piyade alayi çikmistir. Savunma birliklerimizin parça parça kullanilmasindan dolayi düsmani denize dökmek mümkün olmadi. Düsman 27 Nisan’da Morto Limani’na çikabilmek için Kumkale’yi terk etti . Buna ragmen Fransizlar 778 Türk birlikleri ise 1735 kisi zayiat vermistir. 24-25 Nisan 1915 gecesi uykusuz geçirilmisti. Gecenin ilk saatleri sakin geçirildi. Düsmanin uzak mesafelerde dolasan karakol gemilerinden baska bir sey görünmüyordu. Deniz durgun hava ilikti. Gece yarisina dogru düsman gemilerinin aniden kiyi sularina toplandiklari görüldü. Siddetli top atesi açildi.25 Nisan saat 04:30’da gemilerden cehennemi bir ates açildi. Ayrica Queen Elizabeth gemisi tasidigi 38’li taretleri ile filoyu destekliyordu. Ayrica Fransizlar bu bölgeye sahte çikarma harekatlari düzenleyerek Türk kuvvetlerini buraya baglayip Gelibolu yarimadasina kuvvet gönderilmesini engellemek istemistir. Seddülbahir sirtlari sayisiz infilaklarla kayniyordu. Ates yogunlugu ileri hat siperlerimizin üzerlerine oturtulmustu. Bu saldiriya ragmen bu küçük Türk birlikleri ellerinde bulunan piyade tüfeklerine ve kanindaki cevhere dayanarak gögsünü düsmana açarak savasiyordu. Çanakkale’nin kan ve barut kokan destanini olaylarin içinde gün be gün yasamis Ingiliz bas komutaninin tuttugu günlük notlari tarihi bir belge olarak renk katiyor. General Hamilton bakin bu günü nasil anlatiyor. “ Amiral De Robec ile benim bulunacagim yer Queen Elizabeth’in köprü üstü. Danisma karargahim ise 6 inçlik top bataryasi içindeki çelik kulede mevkii aldilar. Böylece tek gemi halinde seyrettik ve saat 04:30’da Seddülbahir açiklarina ulastik. Her yer sessiz ve kül rengi . Buradan Kabatepe yönüne rota verdik ve yari yolda Türkler Helles burnu tabyalarindan agir top atisina basladilar. Halen Kabatepe açiklarindayiz. Güneyden çikarma tam yüklenerek basladi. Sarapneller deniz üzerinde infilak ediyor parçalari suya çarpiyor. Makineli tüfekler mermi yagdiriyor mermi üzerimizden asiyor artik her cephede savas basladi. Güneye dogru rota degistirdik tekke burnu dogusundaki sahaya yaklastik. Basarili çikis harekati icra ediliyor ama kanli ve zalimcesine….yer gök karisiyor ve Türk topraklari hallaç pamugu gibi atiliyordu.” ALÇITEPE MUHAREBESI Dogu Akdeniz Seferi Kuvvetleri Bas Kumandani General Hamilton Çanakkale ‘de asil çikarma yeri olarak Seddül-bahir ve yakin çevresi kiyilarini seçmisti. Yukarida ifade edildigi gibi bölgenin taktik derinliklerini kilitleyen Alçitepe blogunu bir hamlede ele geçirmek ve bogazdaki Türk topçusunun üzerine çöken etkin bir kiyi basini mevzii tutmak istiyordu. Çikarma yapacak olan 29. Ingiliz piyade tümeni için bes ayri çikarma noktasi saptamisti. General Hamilton bu çikarma yerleri hakkinda büyük umutlar beslemekteydi. Kirte’deki Türk ihtiyatlari çok zayif ve perakende birliklerdi. Saraf’in çiftligi çevresindeki ihtiyat grupmani yaklasik bir alay kuvvetinde olup mesafe bakimindan da uzakti. Bu bakimdan çikarilacak kuvvetlerin hareketi Kirte dogrultusunda erkenden birlestirilebilirdi. Bölgedeki Türk savunmasi çözülür ve bes yerde yapilan çikarmalar derinlikte birleserek Alçitepe üzerine bir sel gibi akabilirdi.Takviyeli 29. Ingiliz Tümenin ancak iki taburdan ibaret Seddülbahir-Kirte eksenindeki daginik Türk savunma kuvvetlerini çigneyip Alçitepe plan hedefine varacagini düsünmek dogaldi. Fakat bu mümkün olmadi. Çünkü kiyilara dagilmis bulunan küçük Türk müfrezeleri denizden gelen çelik ates ve insan sellerine karsi onlarin asla tahmin etmedikleri bir inanç ve pervasizlik ile direnecek her yerde savunmayi hareketlendirip ileriye atilacak ve amfibi harekat üstünde adeta bir ölüm firtinasi gibi esecekti. Çikarmayi kiyilar seridinde söndüren Ingilizlerin Alçitepe’ye ebediyen hasret birakan asil gerçek bu idi. Türk birlikleri giristikleri savunma muharebelerinde çogu kez taktik kurallari da asan kendilerine özgü civanmert tutumlari ile muharebe sahasina hakim olmuslar ve ölümden ötesini ararcasina dövüserek Çanakkale’nin adini tarihsellestirmislerdir. TEKE VE ERTUGRUL KOYU ÇIKARMASI Üçüncü tabur on ikinci bölük Teke Koyu’ndaki mevzilerinde hazir beklemekteydi. 40 kadar küçük deniz araçlarina yüklenmis bir piyade taburu kadar tahmin edilen düsman kuvveti saat 06:00 ‘da sekiz dizi halinde kiyilara çekildiler. Donanma atesleriyle bu çikarmayi desteklemekte idi ve atesleri 12. bölük mevziine oturtulmustu. Bu ates altinda bölügün siperleri çökmüs kumlu yerlerdeki mevzii ve tel örgü hatlari birbirine karismis fakat bölügün erleri bulunduklari çukur ve sütretlerde yuvarlanip eski düzenlerini bozmamislardi. Düsman tasitlari kiyi sularina düser düsmez 12. bölügün birden bire sahlanarak mevziilerinden çok siddetli ve isabetli tüfek atesleri çikarma birliklerinin birbirine girmesine sebep oldu. Ingiliz hücum birlikleri yalniz iki takimdan ibaret Türk kuvvetinin atesleri ile büyük zayiat vermisti. Teke koyundaki ilk hesaplasma bu sekilde kapandi. Türklerin buradaki mevziileri Ingiliz donanmasi tarafindan bir kez daha agir bombardimandan geçirildi.12. bölügü tamamen yok etmek ve kiyilarda sag kalan Ingilizleri yasatmak için elden gelen her seye basvuruyorlardi. Saat 06:00’da Ertugrul Koyu’na tertiplenme çikarma araçlari 400 metre mesafeye gelince bütün hafif ve agir silahlariyla toplari koy üzerinden ateslerini topladilar. Saat 06:30’da yirmi filika kiyi üstüne düserken 10. bölükten çok siddetli bir tüfek atisi basladi. Türk bölügü disini sikip son ana kadar sabrederek tam zamaninda çikarma kafilesini bastirmistir. Atislar hizli ve çok isabetli oluyordu. Düsman bozguna ugramisti. Can kaygisi ile sulara atlayanlar bogulan ve sularda vurulanlar çoktu. Ertugrul Koyu muharebelerine ilkin 10. piyade bölügü baslamisti. Fakat River Clyde harekati olan 2. harekat baslarken tabur komutani binbasi Mahmut Sabri durumu tehlikeli görerek 11. bölükten bir kisim kuvvet ile bu kanadi takviye etmisti. Iste 25 Nisan’da düsmanin asil çikarma eksenine büyük zayiat verdirerek büyük bir basari kazanan bu bir buçuk bölüklü Türk kuvveti idi. Ingiliz ve Irlanda taburlari %70 zayiat vermislerdir. Ingiliz harp tarihinin Ertugrul Koyu ilk çikarma muharebesini açiklayan su cümleler büyük anlam tasimak-tadir. “ Karaya çikmak için yapilan herhangi bir harekete karsi atislar derhal o noktada toplaniyordu.Türklerin ates disiplinleri cidden hayrete sayandi. 25 Nisan’da güneydeki Türkler bir zafer kazanacak sayida degillerdi fakat komutanlarinin azmi onlara çok önemli yararlar sagladi. Sed-dülbahir’deki küçücük Türk garnizonu deniz topçusunun dehset veren agir etkisini ilk kez tatmis olmasina ragmen 25 Nisan sabahindan aksamina kadar yerlerine inatla sarildilar ve savunmada anlatilmasi imkansiz isler gördüler.” Ingiliz harp tarihine böyle altin harflerle geçen komutanin adi; Ezine’li Yahya Çavus idi. KABATEPE ÇIKARMASI 21 Nisan sabahi saat 05:00’e dogru iki zirhli üç torpido Kabatepe’ye hakim mevzilerde bulunan bataryalarimiza ve Kabatepe’deki siperlerimize açtigi atesler himayesinde sahile çikan kuvvetler ateslerimizle karsilandi ve yapilan hücum ile 200’ü mütecaviz zayiat vererek geri çekildi. Düsmanin bu hareketinden Kabatepe’ye dayanarak sol tarafi tehdit etmek veya Kabatepe’nin tarafimizdan isgal edilip edilmedigini anlamak gibi bir maksat tatbik ettigine hükmedilebilir. 1.KIRTE (28 NISAN 1915) MUHAREBESI Bu saldirilarda asil amaç Alçitepe’yi ele geçirmekti ama bunu basaramayan düsman 29. Ingiliz tümeni ve Fransiz tugayi ile Kirte bölgesinde yogun bir harekata geçti. Bu taarruza 25. ve 19. alaylarin karsilik vermesi ile düsman geri çekilmek zorunda kaldi ve düsmana 30 bin zayiat verdirildi. 2.KIRTE (6-18 MAYIS 1915) MUHAREBESI Düsman 1. Kirte Muharebesi’nden ders almayip ikinci defa Alçitepe’yi ele geçirmek için harekete geçmisti. Ariburnu bölgesinden bir Avustralya ve bir Yeni Zelanda tugayini bu bölgeye getirdi. 6 Mayis’ta 5 tümen ve 1 tugayla taaruza geçen düsmanin karsisinda 7. ve 9. tümenler bulunuyor 5.tümen ise ihtiyatta idi. 3 gün süren muharebeler düsmana kuvvetin 1/3 ünü teskil eden 65 bin kisiye mal olmustu. Bunun sonucu olarak Çanakkale kara muharebelerinin ilk safhasi sona ermis ve bogaza inmek umudu kaybolmustu. Geriye ise 30 Nisan da Misir’dan yollanan taze Hint tugayindan baska bir sey kalmamisti. 13 Mayis 1915’te Golyat Ingiliz muharebe gemisi batirilmis ve 750 kisilik mürettebattan 570’i ölmüstü. Bu sirada U-21 Alman denizaltisi 24 Mayis’ta Triyamf ve 27 Mayis’ta Macestik Muharebe gemilerini batirdi. 16 Mayis’ta düsman tarafindan komuta degisikligi olmustu. Fransiz komutani General Damat’in yerine General Guro ve Amiral Kepratlin yerinede Amiral Nicol atanmisti. Enver Pasa 13 Mayis’ta 5.Ordu Komutanligi’na Ariburnu’na bir karsi taarruz emri vermisti. Bu amaçla Kuzey Grup Komutani Esat Pasa komutasinda 42 bin kisilik bir kuvvet toplandi. 18-19 Mayis gecesi 2.Tümen düsmana kahramanca taarruz etti. Ancak basari saglanamadi. Ve bu tümenin kaybi 9 bin ölü olmustu. O gece 03.30’dan 04.00’e kadar yarim saatte her iki alayda 60 subay ve 5 bin er kayip verilmisti.Saldirilari tamamen kesilene kadar bu kayip 9 bine yükselmistir. Gelibolu’da da bundan daha agir çarpismalar olmus ama hiçbiri bu derece yogun bir öldürme seklinde olmamisti. Bu süre içinde Ingiliz ve Fransizlarin da kayiplari fazla olmus Ingilizler 683 subay ve 16.000 er Fransizlar ise 324 subay ve 22.107 er kaybetmislerdir. Bu yüzden her iki tarafta da nisbî bir sükun baslamis daha dogrusu bundan sonraki çarpismalar çok kanli siper savaslari seklini almisti. 3.KIRTE (4-6 HAZIRAN 1915) MUHAREBESI 19 Mayis 1915’te Ariburnu bölgesine yapilan Türk taarruzunun basarili olmayisi ve agir kayiplar verdirilmesinden cesaretlenen düsman Kirte Bölgesi’nde taarruz hazirliklarina basladi. 29. 42. ve Deniz P. Tümeni birlestirilerek 8. Kolordu teskil edildi. Cephenin sag tarafinda bulunan iki Fransiz tümeni de General Guro emrine verildi.Türkler tarafindan Kirte yolunun kuzeyinde 9. ve güneyinde 12.tümenler bulunuyordu. 15. ve 7.tümenler baslangiçta ihtiyatta idi. 4 Haziran’da baslayan saldirida düsman kuvvetleri merkezden saldiriya geçti. Düsman kuvvetlerinin kaybi 7.500 Türklerin kaybi ise 9 bin olmustu. KEREVIZDERE VE ZIGINDERE ÇARPISMALARI 19 Mayis Türk taarruzundan sonra baslayan siper savaslarinda kuskusuz Kerevizdere ve Zigindere çarpismalari en siddetlileridir. Kerevizdere Bölgesi’ne ilk taarruz Fransizlar tarafindan 21 Haziran 2. Türk tümenine karsi oldu. Daha önce yapilan topçu saldirisiyla yipratilan tümen çok agir kayiplar verdi. 22 Haziran’da yapilan Fransiz taarruzu ise pek etkili olmadi. Bu saldirilar sonucunda 2.ve 12. tümenlere 6 bin kayip verdirilmis Fransiz kayiplari ise ölü ve yarali olarak 2.500 kisi idi.Bu defa düsman 28 Haziran günü Zigindere’nin batisinda ve dogusunda 11. Tümene karsi saldiriya geçti. Düsman ezici topçu atesiyle tamamen tahrip edilen yarali ve sehitlerimizle dolu olan Zigindere’nin batisina kolaylikla girdi. Dogu bölgesindeki basarili olamamis 157. Tugay Komutaninin öldürüldügü bu çarpismada kahraman Mehmetçik bölgeyi basariyla savunmustu. 28 Haziran’da Ingiliz kaybi 1750 Türk kaybi ise 2000 olmustu. 2930 Haziranda yapilan Türk taaruzu çok az kazanç ancak çok agir kayipla sonuçlanmistir. 5 Temmuz’da yapilan diger Türk taaruzunda Türkler saldiriya geçti. Ancak sonuç alinamadi. 16 bin kayip verildi. Zigindere Çanakkale Savaslari içinde en kanlisi olmustur.28 Haziran-15 Temmuz arasi Zigindere bölgesinde Türk tümenlerine yapilan taarruzlar 15 bin zayiata mal oldu. Ve 4.Tümen 3 Temmuz’da 12. Tümeni degistirerek cephe savunmasini devraldi. Tümen Saros Bölgesi’ne gönderildi. Agustos ayinda Anafartalar’a yapacagi çikartmanin basarisini garantilemek isteyen düsman Türk komutanliginin dikkatini güney bölgesine çekmek amaciyla 12 Temmuz’da çok siddetli bir topçu hazirligindan sonra Kerevizdere’ye dalgalar halinde taarruza geçti. Türk tümenleri batidan itibaren 11. 7. 1. ve 4. Tümenler bir cephede 6. Tümen geride ihtiyatta bulunuyordu. Ingiliz taarruzu 7. Tümen Fransiz taarruzu ise ihtiyattaki 6.Tümenin kullanilmasiyla durduruldu. 12-13 Temmuz’da düsman kuvvetleri 1.5 km’lik cephe boyunca saldirmislar 400 metre kazanmislardir.Düsman kaybi 4 bin Türk kaybi ise 10 bin olmustu. BIBLIYOGRAFYA 1.ALTINTAS Ahmet Belgeleriyle Çanakkale Savaslari Çanakkale:1996 2.BODUR Ibrahim Çanakkale SavaslariÇankkale:196 3.ÇAMOGLU Semsettin Çanakkale Bogazi ve Savaslari Istanbul 4.Genel Kurmay Baskanligi Çanakkale MuharebeleriAnkara:1992 5.Genel Kurmay Harp Tarihi Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi 6.GENÇCAN Mehmet Ihsan Çanakkale Savaslarindan Altin HarflerIstanbul:1990 7. GÖRGÜLÜ Ismet On Yillik Harbin Kadrosu Ankara:1994 8.GÜNESEN Fikret Çanakkale Savaslari Ankara:1990 9.GÜZEL Abdurrahman ÇanakkaleÇanakkale:1994 10. MOOREHEAD Alan Çanakkale Geçilmez Istanbul:1992 KORAY ERGIN ÇANAKKALE CEPHESI’NDE KUZEY GRUBU SAVAŞLARI I. Dünya Harbi’nde önemli yeri olan Çanakkale Savaslari Türk Harb Tarihi için bir destan ve yeni nesiller için inceleme konusu olmus Itilaf Devletleri açisindan da bir bozgunun baslangici olmustur.KARAR AŞAMASI Itilaf devletleri son kez giristikleri 18 Mart 1915 deniz harekatinda ummadiklari bir yenilgi almislar ve Çanakkale Bogazi’ni donanma ile açmak tesebbüsünden vazgeçmislerdir.“Gelibolu’daki harekat kadar hiçbir sey boyutlari bu kadar çarpitmamis tarafsiz degerlendirme yetenegini bu denli bozmamis stratejik degerler duygusunu bu kadar sakat birakmamistir!.” demistir. 18 Mart yenilgisinin itilaf devletlerinde bozgun yaratmasi çok olagan bir durumdur. Ingiltere Bahriye Naziri Churchill Ingiliz donanmasinin kirilan onuru iade etmek için israrla donanma ile tekrar taarruzu istemisse de General Hamilton ve Harbiye Naziri Lord Kitchener’in israrlari sonucu fikrini degistirmisti.22 Mart’ta Hamilton’la Robeck arasinda Kurmay heyetlerinin üyelerinin de bulundugu bir konferansta iki karar alindi. a) Deniz saldirisi yerine kara ordusunun genel saldirisi ile sorunu çözmek. b) Bu ordunun gelmis olan ve gelmekte bulunan kuvvetlerini Iskenderiye’ye göndermek orada bir çikartma gücü hazirlamak. 18 Mart Deniz Zaferi Türk kamuoyunda memnunluk yaratmis olsa da Itilaf Devletlerinin bogazi geçme hususunda israrli olacagi biliniyordu. Bunun için V.Ordu’yu kurmustu. 18 Mart Zaferinden sonra bu ordunun komutanligina Limon Van Sanders atanmistir. Itilaf Devletleri ordusu Gelibolu Yarimadasi’nin Kuzey ve Güneyine çikartma yapmistir. Simdi biz Kuzey Grubuna göz atalim. ARIBURNU ÇIKARTMASI 23 Nisan aksami Mondros ve Kandia limanlarinda bindirilmesini tamamlamis gemilerle bunlari yolda kiyida koruyacak ve çikarmalari atesle destekleyecek olan harp gemileri 24 Nisan’da karanlik bastiktan sonra Imroz ve Bozcaada açiklarinda birlesti. 109 harp 308 tarama gemileri ve özel çikarma tasitlariyla kiyilarimiza 8 km açikta durdu. Iki saat ayin batmasini bekledi ve bu sirada askerini küçük çikarma tasitlarina aktardi.Karakol gemilerini Bogaz’dan disarida kullanamayan kiyi açiklarini tarayacak isildaklari bulunmayan Türk kuvvetleri sessizlik içindeydi. Ariburnu kiyilarinin savunma görevi de Albay Halil Sami’nin 9.Tümenine aitti. Tümen bu bölgeyi ihtiyatindaki Yarbay Sefik komutasindaki 27.Alaya vermisti. Düsmanin harekat plani söyleydi. Anzak kolordusunun örtme kuvveti Kabatepe’ye çikacak 2 kademe halinde Anzak kolordusunun bu bölgeden karaya çikmasini saglayacakti. Karaya çikan birlikler ilk önce Kocaçimen Tepeyi sonra da talaylarini elde edeceklerdi. Anzak tugayi 25 Nisan 1915 saat 5’de sahile yaklasti. Fakat burasi ellerindeki plana hiç uymuyordu. Akinti onlari Kabatepe yerine Ariburnu’na sürüklemisti. Bu esnada atesiyle karsilastilar. Ama yine de I.Avustralya tümeni tamamen karaya çikmisti.Mustafa Kemâl birliklere gönderilmek ve bir örnegi 9.Tümen’e verilmek üzere alti maddelik emri not ettirmistir. Bu arada Haintepe’deki takimlarimiz erismisler kuvvetli duman karsisinda basarilarimiz yersel kalmisti. Sabah saatlerinde Mustafa Kemal 57.Alay’i bir batarya ile Kocaçimentepe istikametinde harekete geçirdi. Kendisi de durumu izlemek için Conkbayiri’na çiktiginda Ariburnu tarafindan erlerin çekilmekte oldugunu görünce olayi söyle anlatir.“Niçin kaçiyorsunuz?” dedim “Efendim duman” dediler “Nerede?” “Iste diye 261 rakimli tepeyi gösterdiler.Filhakika düsmanin bir avci hatti 261 rakimli tepeye yaklasmis ve kemali serbestiyetle ileri dogru yürüyordu.” diye ekler. Askerlere “Dumandan kaçilmaz” dedim. “Cephanemiz kalmadi” dediler “Cephaneniz yoksa süngünüz var” dedim. “Ve bagirarak süngü taktirdim. Yere yatirdim… Kazandigimiz an bu andir” diye anlatir.Mustafa Kemâl daha sonra taarruz emri vermis ve daha sonra bu taarruz emriyle Conkbayiri kurtarilmis düsman Kanlisirt’a geri atilmisti. Püskürtülen Anzak kolordusunun amaci yarimadadaki Türklerin kuzey ve güney baglantisini kesmek amaci ile Kabatepe kuzeyinde karaya çikmak sol kanada güvenligini sagladiktan sonra Maltepe’ye ilerlemekti. Sabahin erken saatlerinde 3 Avustralya tugayi güneyde Kanlisirt ortada Kemalyeri ve Kuzeyde Yüksektepe taraflarinda ilerlemeye baslamisti. Düsman saat dokuzda Kanlisirt ve Düztepe çizgisini almisti.Düsmanin Kabatepe’ye asker çikarmis oldugu alinan yanlis haber Türk ordusunun yeni tedbirler almasina sebeb olmustur. 77.Alay Palamutluktepe’ye gitmeyecekti. Mustafa Kemâl’in karari taarruzdu. Geceleyin taarruzlar yapildi. Her ne kadar 77.Alay basarisiz olmussa da 27. Ve 57.Alaylarin çarpismalari basarili olmustu. Anzac ordusu saskinlik içindeydi. Hamilton anilarinda söyle demistir. “Gebe daglar Türk dogurmakta devam ediyor. Bizim mevzimizin en yüksek en merkezi yerine birbirini kovalayan dalgalar halinde yükleniyorlar. 26/27 Nisan’in gecesi olumlu haber geldi. 33.Alay gece yarisi 19.Tümenin emrine girmek üzere Bigali’dan hareket edecekti. Mustafa Kemâl 27 Nisan’da taarruza karar verdi. Mustafa Kemâl savunma emri vermesinden 10 saat sonra yeni imzaladigi emre göre 64.Alay 57.Alay üzerinden asarak sagdan 27.Alay ortadan ve 72.Alay soldan taarruz edecek 33.Alay Merkez gerisinde tümenin yedegi olarak bulunacakti. 27 Nisan’da sag kanatta basarilar elde edildi. Sol kanatta 72. Ve 77.Alaylar yardim istemekteydi. Mustafa Kemal taarruzlarin gecede sürdürülmesini istemisti.28 Nisan sabahi taarruzlari durdurmaga karar verdi. Ve Kolordudan yardim istediyse de cevap olumsuzdu. Düsman topçusunun ve makinali tüfeklerin çokluguna da yanarak taarruza geçti. Önemli bir basari kazanamadilar. 30 Nisan’da Anzak ordusuyla 200-300 metre mesafede bulunulmustu.Mustafa Kemâl 1 Mayis’ta taarruza geçmeye karar verdi. Taarruz plani söyleydi. Sag kanat: Binbasi Avni Bey emrinde 2 alay ve 2 tabur ile Cesarettepe-Yükseksirt hattinda Merkez Grubu: Yarbay Ali bey emrinde 3 alay ile Merkeztepe istikametinde. Saat 5’te topçularimizin ates açmasiyla yeni gelen 14.Alay Boyun ve Merkeztepe’ye dogru ilerledi. Ordumuzla düsman mevzileri arasindaki mesafe azligi yüzünden düsman bataryalarinin piyadelerimiz üzerinde etkisi olmuyordu. Gece yapilan muharebelerden sonra da düsmanin asil mevzilerine girmeyi basaramamistik. Mustafa Kemâl taarruzu durdurdu. Ileriki günlerde savasin seyri siper savaslari ile devam etmistir. 11 Mayis’ta Baskomutan Vekili Kemalyeri’ne gelip savasi izler. Ve Mustafa Kemâl’e düsüncelerini sorar. 16 Mayis’ta düsman Sazlidere agzina çikartma yaptiysa da geri püskürtülmüstür. 17 Mayis’ta 3.Kolordu Kuzey Grup Komutanligi adiyla o zamana kadar 19.Tümenle birlikte Mustafa Kemâl’in emrinde savasan kuvvetlerin komutasi üzerine aliyordu.Bu çetin savaslar içinde Mustafa Kemâl’i etkileyen Bomba Sirti savasi vardir ki bu büyük Komutani fazlasiyla etkilemistir. Kendisi de olayi söyle anlatmaktadir. “Biz kisilerin kahramanlik sahneleriyle ilgilenmiyoruz. Yalniz size “Bomba Sirti olayini anlatmadan geçemeyecegim. Karsilikli siperler arasinda mesafemiz 8 metre yani ölüm kesin… Birinci siperdekiler hiç biri kurtulamamacasina hepsi düsüyor; ikincidekiler onlarin yerine giriyor. Fakat ne kadar imrenilecek bir sogukkanlilik ve tevekkülle biliyor musunuz? Öleni görüyor 3 dakika kadar sonra ölecegini biliyor en ufak bir duraksama bile göstermiyor. Sarsilmak yok! Okuma bilenler ellerinde Kuran-i Kerim cennete girmeye hazirlaniyorlar. Bilmeyenler Kelime-i Sahadet getirerek yürüyorlar. Bu Türk askerindeki ruh kuvvetini gösteren hayrete ve tebrike deger bir örnektir. Emin olmalisiniz ki Çanakkale Muharebesini kazandiran bu yüksek ruhtur.” Kuzey Grub Komutanligi planina göre eski tertibin aynisi olarak 19.Tümen sagda 5. Tümen ortada ve 16. Tümen solda bulunacakti. Grubunsaginda Anafartalar Müfrezesi solunda Kabatepe Müfrezesi eskisi gibi bulunacak ve sahilleri gözetleyeceklerdi. Mustafa Kemâl 18 Mayis’ta 19.Tümen komutanligina dönmüstür.19 Mayis gecesi 19.Tümene sungu hücumu emri geldi. Bu sungu hücumu Türk ordusu için fena durumlara sebep olmustur. Ingilizlerin 22 Mayis’ta gelen ateskes istegiyle bu tarihte ateskes yapilmistir. Anzak ordusu Türk ordusunun arkasina sarkma girisimi Halit Riza Tepesi savasinda engellenmistir. Bu arada Mustafa Kemâl Haziran basinda Miralayliga terfi etmistir.Kuzey Grubunda Ariburnu Savaslarinda bundan sonraki tarihlerde kayda deger gelismeler olmamistir. Mevzi savaslari ile sürüp gitmistir. Ingiliz Komutan General Hamilton kesin bir sonuç almak için Agustos ayinda yapmak üzere harekat planliyordu. Hamilton’un plani söyleydi: Susla Limanina çikarilacak olan ana kuvvet Koca Çimen Tepesi Maltepe üzerinden Türk ana kuvvetlerini yarim adanin güneyinde yenecek bu harekati kolaylastirmak üzere bir tümenle kuvvetlendirilecek olan Anzak kolordu Ariburnu Cephesini kuzeyden kusatarak Conkbayiri’na ve Kocaçimen Tepesi’ne taarruz ederek bununla birlikte Seddülbahir ve Ariburnu bölgelerine de taarruzlar yapilacakti.Türk Komutanligi’na savas taktigi dar cephe esasina bagliydi. Bir aralik ortaya atilan kuzeye çekilme ve düsman kuvvetlerini denizden içeriye çekme prensibi uygun görülmedi. Anzak ordusunun Limni adasinda kuvvet hazirladigi Türk ordusu tarafindan biliniyordu. Bu arada Mustafa Kemal’le Kolordu komutani Esat Pasa düsmanin ne tarafa gelecegi konusunda görüs alisverisinde bulunuyorlardi. Mustafa Kemal eliyle Ariburnu yönünü gösterip bütün sahi boyunca Suula’ya kadar isaret etmis. - Buradan Esat Pasa - Pekala buradan geldiklerini kabul edelim. Nasil ilerleyecekler? Mustafa Kemal Kocaçimen Tepeyi göstererek: - Buradan dedi Esat Pasa gülümseyerek Mustafa Kemâl’in omzunu oksadi ve: - Merak etme gelemezler dedi. ANAFARTALAR SAVASI 6 Agustos’ta Ariburnu taraflarina büyük yogunlukla bir topçu atesi basladi. Bu atislar 19.Tümen üzerine ögleden sonra Merkeztepe’de yogunlugunu arttirdi. Bu arada düsman Kanlisirt’a basarili bir taarruz yapti. yanlis dogrultuda ilerleyince Mustafa Kemâl’in gönderdigi kuvvetlerin atesleri ile karsilastilar.Agustos’un 7’sinde Miralay Fevzi’nin kolordusundan baska Conkbayiri’ndaki savaslari da idare edecegi üzerine onay çikti. Daha sonra Albay Ahmet Fevzi beyin tümen komutanlarindan edindigi birliklerin yorgunlugu sebebiyle taarruzun 9 Agustos’a birakilmasi kanaatine uymasi bunu ordu komutanina bildirmesiyle Anafartalar Grup Komutanligindan alinmistir. 9 Agustos’ta Albay Mustafa Kemâl Anafartalar Grup Komutani olmustur.Mustafa Kemâl karargâhini Gümbürdek boylarinda kurmustu. 12.Tümen’de Mestantepe’ye 7.tümende Ingilizlerin Kocaçimen grubunun sol kanadina taarruz etti. Savasin akisi söyle gelismekteydi. 12.Tümene bagli birlikler ilerliyor topçumuz ates ediyordu. 35.Alayimiz 32.Ingiliz Tugayini Tekketepe Sirtlarinda bozguna ugratti. Saat bes civarlarinda baslayan savaslarda düsmanin 8 taburu dagitilmisti. Istihbarat birimlerince verilen bilgilere göre düsmanin 10. Ve 11.Tümenlerinin karada oldugu idi.8 Agustos Anzak karargâhinda yapilan toplantida 9 Agustos günü Anafartalar’da bulunan 9.Kolorduya taarruza karar verildi. Saat üçte kara ve deniz topçulari atese baslayacak saat beste de taarruz yapilacakti. Taarruzda beklenen degisiklik olmadi. Hamilton’da Mondros limanindaki karargâhindan gelerek Suslaya geldiyse de hiçbir sey yapamadi.Agustos’un 27’sinde aksam üstü saatlerinde düsman topçusu Kayacikligi’ndaki siperlerimizi ates altina aldilar. Durumdan haber alan Mustafa Kemâl 7.Tümene emir verdi. Bunun yaninda bu grubun yedegi olan 6.Tümene de emir vermistir. Çünkü düsman siperlerimize girmistir. Bu arada Mustafa Kemâl’in bu cepheyle ilgili bir anisini söyle anlatmistir: “O Kahramanlar baslarinda fedakâr subaylari oldugu halde durdurulmasi mümkün olmayan atislariyla düsman hattini sonuna kadar bogdular. Bundan baska önlerine rastlayan yardima gelen bütün düsman birliklerini darmadagin ettiler. Hatta bizim bazi askerlerimiz bos bulduklari yönlerden denize kadar gitmislerdir. Bence istenilen maksat elde edilmistir.” 15 Agustos’ta Kireçtepe’den üstün kuvvetlerle saldiriya geçen düsman ordusu savasin ilk safhalarinda basarilar elde etmislerdir. Ama bu esnada kendilerine karsi mücadeleye girisen Gelibolu’daki Jandarma Alayi bunlari durdurmaya muvaffak olmustur. Düsman birlikleri ummadiklari bir sekilde mihlanip kalmislardir. Ingiliz savas kabinesinin umut bagladigi bu güzel plân kesin bir sonuç getirememis o önce kusatma sonra çikarmayla devam eden mücadele Türk kuvvetlerin Ingilizleri dehsete düsürecek sekilde mücadele etmesiyle tekrar mevzi savaslarina dönmüstür.Iki tarafinda yorgunlugu sebebiyle önemli bir taarruz hareketi görülmüyordu. Siper mesafeleri 10 metreye kadar düsmüstü. Artik cephede el bombasi ve yer altindan tünel açarak dinamitle karsi taraf siperlerini havaya uçurmaya çalisiyorlardi. Bununla birlikte bazi zamanlarda düsman ordusu mevzilerimizi kara ve denizden ates altina aliyordu.Çanakkale Savaslarinda en önemli silahlarimiz “Mavzer” ve “Süngü” idi. Ingiliz Harb Kabinesi 7 Kasim 1915’te Çanakkale’yi bosaltma karari verdi. Düsman kuvvetleri 20 Aralik 1915’te Anafartalar-Ariburnu 8 Ocak 1916’da Seddülbahir bölgelerinden çekilmeye basladilar. Düsman ordusunu Selanik ve Sina’ya sevketti. Türk ordusu birkaç ay sonra ise kuvvetlerini Dogu Cephesi ve Suriye’ye kaydirdi.Savas sonunda taraflarin tahmini kayiplari ise söyledir: Türkler : 251.309 Ingilizler : 205.000 Fransizlar : 47.000 8.5 ay süren Çanakkale kara savasi daracik toprak parçasi üzerinde zor kosullarda devam etmis ve bundan dolayi çok can almistir. Türk tarafinin çok can kaybetmesinin sebebi de düsman donanmasinin bombardimanidir.Çanakkale Savaslarinda bu üzücü olaylarin atesinde bir Mustafa Kemâl mucizesi bulunmaktadir. Tümen komutani olarak girdigi savasta ileriki zamanlarda Gelibolu’nun kara savunmasindan sorumlu idi. Gelibolu’da hayatlarini feda eden düsman askerleri için söyledigi sözler çok anlamlidir. “Bu memleketin topraklari üstünde kanlari döken kahramanlar burada bir dost vataninin topragindasiniz huzur ve suskunluk içinde uyuyunuz sizler Mehmetçiklerle yan yana koyun koyunasiniz. Uzak diyarlardan evlatlarini harbe gönderen analar gözyaslarinizi dindiriniz evlatlariniz bizim bagrimizdadir huzur içindedirler huzur içinde uyuyacaklardir. Onlar bu toprakta canlarini verdikten sonra artik bizim evlatlarimiz olmuslardir.”Bu sözler Gelibolu tarihi Milli Parki Anzak koyu ile Avustralya’da 1986 yilinda açilisi yapilan temsili Anzak Koyu’na dikilen anitlarda yazilidir. Mustafa Kemâl iradesi mantikli karar vermesi ve kararlarinda isabetligiyle Çanakkale Savaslarinda çok iyi bir Komutan oldugunu göstermis ve bu denemesi Kurtulus Savasi’nda tecrübe sahibi olmasini saptamistir.KARA HAREKATI ÜZERINE DEGERLENDIRME Çanakkale Savaslari Türk Savas tarihinin gurur veren bir mücadelesi ayni zamanda önemi gün geçtikçe artan ve yeni nesillere büyük merak uyandiran bir inceleme konusudur. bir Türk Destani aldigi dogrudur. Ama genç bir nesli kaybederek. Düsmanin üstün silahlarina karsi üstün bir mücadele. Üzücü olan da avantajli oldugumuz halde bunu iyi degerlendirilmemis olmasi. Marmara’yi kullanmadan ikmalimizi karadan yapiyoruz. Sözü uzatmadan Büyük Önder’i dinleyelim: “Biz orada Ingiliz Fransiz donanmasini Bogazin disinda tuttuk ve onlarin müttefikleri Rusya ile irtibat kurmalarini önledik. Rusya böylece çökmüs oldu. Ama neticede biz de yikildik. Siz Almanlar Ingiliz bogazindan biz Türkler de bu bogazdan çikmadikça çökmeye mahkumuz. Zaferi denizi kontrol altinda tutan ihtiyaci olan seyi ihtiyaci oldugu zaman istedigi yere ulastirabilen ülke kazanir.”BIBLIYOGRAFYA AKST Ilhan. Çanakkale Savaslari Harp Sahalari ve Abideleri Fatih Yay. 1979 Ibrahim: 1915 Çanakkale Savasi Kastas Yay. Ocak 1992BELEN Fahri. Birinci Dünya Harbi’nde Türk Harbi Kara KuvvetleriKomutanligi Yayinlari 1964ÇAMOGLU Semsettin. Çanakkale Bogazi ve Savaslari Kutulmus MatbaasiIstanbul 1962 GÜNESEN Fikret. Çanakkale Savaslari Kastas Yay. Mart 1986KARAL Ord.Prof.Enver Ziya. Osmanli Tarihi IX.Cilt T.T.K.1999ULUASLAN Hüseyin. Çanakkale Savaslari Okullar Pazari Yay. 1985Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi Çanakkale Cephesi Harekati. G.V.IkinciKitap Ankara Genelkurmay Basimevi 1978 Çanakkale Muharebeleri 75 Yil ArmaganiGenelkurmay Basimevi Ankara 1993 Dünya Savaslari Ansiklopedisi 2.Cilt |
|
|
15.12.07, 04:58
| #2 |
| |  |
|
|
|
05.02.08, 11:54
| #3 |
| | Paylaşım için saol!! |
|
|
 |
| Bu konuyu aşağıdaki sitelere kaydet |
| Etiketler |
| savaslari, kara |
Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
Normal
| |
| ||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| Kara Haber | fatsaliugur | Şiir Pınarı | 2 | 07.07.08 11:38 |
| kara sevda | GAMZELİ | Şiir Pınarı | 1 | 03.07.08 14:46 |
| kara basan | berkmc | Garip Olaylar | 19 | 19.04.08 12:57 |
| kara eylül | bjk1903carsi | Beşiktaş | 0 | 02.10.07 20:27 |
| Denİz SavaŞlari | şeker | Türk Tarihi & Türk Büyükleri | 0 | 09.08.07 13:43 |
Forum Zaman Ayarları GMT +2 olarak ayarlanmıştır.
Şu Anki Saat: 15:46 .
Şu Anki Saat: 15:46 .
