Yaz geldiğinde festivalle yatıp şenlikle kalkıyoruz. Ülkemizde tam iki bin festival düzenleniyor. Birbirinden ilginç eğlencelerin yapıldığı etkinliklere katılmak için sanatçılar adeta yarışıyor. Peki bu kadar çok şenlik ve eğlence niye? Yaz deyince insanın aklına yine iki şey gelir. Biri deniz kum ve güneş diğeri ise eğlence. Mevsim yaz ve yine memleketin pek çok yöresinde büyük bir hareketlilik yaşanıyor. Her yöre kendi festivaline şenliğine ya da eğlencesine hazırlanıyor. 81 ilde 2000’den fazla festival var. Kimisi elma armut kayısı şeftali kiraz koymuş eğlencesinin adını kimisi ise yağlı güreş yayla şenliği kuşdili su ya da sabır festivali… Evet yanlış okumadınız sabır! Kimisi de boğalarını güreştiriyor atlarını koşturuyor horozlarını yarıştırıyor koyunlarını kırpıyor uçurtmalarını uçuruyor. Yörenin ünlü halk ozanlarının adına düzenlenenler de işin cabası. Festivallerin adı önemli değil aslında festival bahane maksat eğlence. Anlayacağınız insanımız Kenan Doğulu’nun dediği gibi “festival gibisin katılmak istiyorum.” modunda.
İstanbul başta olmak üzere Ankara İzmir ve Antalya’da çoğu uluslararası boyutta ve profesyonel kadrolarla düzenlenen festivalin çapları ve içerikleri şehirler küçüldükçe azalıyor. Ama her şehir her belde hatta her köy kendine bir festival olmadı bir şenlik düzenlemeyi ihmal etmiyor... Bölgelere göre şenliklerin içeriği de değişiyor. Mesela Karadeniz’de en çok yayla şenlikleri ve hamsi festivalleri moda. Hemen her belde her kasaba yaylada bir şenlik düzenliyor. Erler meydana çıkıyor boğalar develer güreştiriliyor. Olmadı birbirinden ilginç yarışmalarla vatandaş şenleniyor. Yani eğlencenin ardı arkası kesilmiyor. Festival yetkilileriyle konuştuğumuzda bir yıl boyunca bu zamanın hayallerini kurduklarından bahsediyorlar. Türkiye adeta festivalle yatıp şenlikle kalkıyor. Bu kadar çok etkinlik ve eğlence olunca iş Kültür ve Turizm Bakanlığı’na düştü tabii. Bakanlığın tanıtma müdürlüğü nerede ne festivali var hepsini bir kitapçıkta toplayarak yayımladı. Kitapçık incelendiğinde yurdum insanının durumu ne kadar abarttığı gözler önüne seriliyor. Çünkü pek çoğu hem güldürüyor hem de ilginç geliyor. Mesela Amasya Protokolü Anma etkinlikleri Hz. Eyyüb Peygamber’in sabır günleri su şenlikleri koyun yıkama ve koyun kırpma şenlikleri kaya tuzu festivali Manisa Tarzanı çevre günleri tereyağı festivali öküz koşum şenlikleri ray şenliği turşu sebze festivali kömür festivali kültür ve sıla festivali kargı panayırı...
***
Komşu kasabanın var bizim niye yok?
Beraber eğlenmeyi seven bir millet olarak şimdi bu iki bin tane festival de nereden çıktı diye insanın aklına geliyor. Araştırmacılara göre beldeler arası rekabet de bu durumu körüklüyor. “Komşu köyün var bizim niye yok?” diyen yetkililer şenlik düzenlemek için bir kılıf buluyorlar. Ancak bu festivallerin önemli bir yanı büyük şehirlere yerleşen ailelere memleketlerini görmek için de bir vesile oluyor. İki bin kişilik bir beldenin nüfusunun bir anda ikiye katlandığını düşünün. Bu durum yöre halkının ekonomisine de epey bir hareket getiriyor. Festival zengini illerimiz arasında İzmir (57) İstanbul (48) Sivas (40) Tokat (38) Ordu (33) Trabzon (32) Mersin (28) Denizli (25) Afyonkarahisar (25) Kocaeli (24) Isparta (23) Giresun (22) Amasya (21) Çanakkale (21) Kastamonu (20) Rize (19) yer alıyor.

***

Şehir şehir meyve festivalleri
Kayısı: Afyon Iğdır Malatya
Çilek: Bartın Manisa Uşak
Üzüm: Adıyaman Gölbaşı Antalya Üzümdere Aydın Denizli Bekilli Elazığ Kayseri İncesu Isparta Manisa Mersin Niğde Yozgat
Kiraz: Afyon Sultandağı Burdur Denizli Düzce Elazığ Karaman Kütahya Manisa Mardin Mersin Niğde Osmaniye Tekirdağ Tokat Zile
Elma: Bolu Karaman Kocaeli Yeşil İhsaniye Mersin
Kavun: Ankara Kazan Çankırı Manisa Sivas Akıncılar
Karpuz: Adana Manisa Tekirdağ
Vişne: Ankara Konya Yenidoğanlılar
Şeftali: Aydın Çanakkale Manisa
İncir: Aydın Bursa Mardin
Nar: Bilecik
Armut: Kocaeli Maşukiye


Uluslararası Kangal Festivali (KANGAL)

Mesut Ekşi/ Kangal Belediyesi Yazı İşleri Müd.: Festival vesilesiyle Almanya Belçika Fransa İspanya’dan bilim adamları geliyor. Kangalın ırk özellikleri fizikî yapısı ile ilgili araştırmalar yapıyorlar. 4 gün süren festivalde köpek yarışmaları ve konserler de yer alıyor. Vatandaşlara yönelik çeşitli eğlenceler de var. Burası dar bölge insanları yılda bir kaz eğleniyorlar. İyi de oluyor. 10-15 bin gelenimiz oluyor ve iyi gelir bırakıyorlar esnaflar çok memnun. Kültür Bakanlığı’ndan 50 milyar istesek 5-10 milyar ancak veriyor. Festivale buradaki şirketler yardım ediyor.

***

Hasanpaşa Yünüm Bögedi Koyun Yıkama Şenliği (BURDUR)

Numan Özekin/Hasanpaşa Belediye Bşk.: Selçuklu döneminden kalma bir geleneği devam ettiriyoruz. Şenlik boyunca işimiz gücümüz koyunlarla. Çobanlara koyunlarını yıkatarak yarıştırıyoruz. 20’den fazla koyun sürümüz var ve her sürüde 200’e yakın koyun var. Ondan önce koyunlara “tostos” yarışı yaptırıyoruz. Tepeden koyunları salıyoruz en önce gelen sürü birinci oluyor. Yine şenlik kapsamında ilk erkek çocuğu olanlara “Kütük atma töreni” yapılıyor. Belediye kendi bütçesinden sağlıyor her şeyi. Bakanlık üç yılda 5 milyar ya verdi ya vermedi.

***

Flamingo ve Yumurta Festivali (AFYONKARAHİSAR)

Ziya Karakaya/Başmakçı Belediyesi- Veteriner Hekim: Flamingolar ülkemizde sadece birkaç yerde konaklıyor. Bunlardan biri de Acıgöl. Aynı zamanda Türkiye’nin yumurta borsası da Başmakçı’da. İki önemli özelliğimizi birleştirdik ve festival düzenledik. Ayrıca dedeler ve gençler için bisiklet yarışları düzenliyoruz. Yumurtalı yemekler yarışması ve yumurta tokuşturma yarışması yapıyoruz. Acıgöl’deki flamingoları görmek için de otobüslerle ziyaretçi taşıyoruz. Akşamları da sanatçı konserleri oluyor. Son gün de tavukçuluk ile ilgili sorunlar tartışılıyor.

***

Su Şenliği (ERZURUM)

Çetin Nahırdı/Tortum Ziyaretli Köyü Muhtarı: Köyde bulunan evliya bir zatın adına her sene kurban kesiliyor. Kurban kesilince köye su geliyor. Tarla tapan bu suyla sulanıyor. Bazı yıllar kurban kesilmemiş ve köye su da gelmemiş. Şimdi köylüler korkularından her yıl mutlaka kurban kesiyor. Çok eski yıllardan beri devam eden bir gelenek bu. Kurbanlar kesiliyor. Etler pişiriliyor ve yanına pilav hazırlanarak misafirlere ikram ediyorlar. Sonra beraber su izlemeye gidiyorlar. Muhtarlık düzenliyor. Vakıf yardımı alıyoruz yetmediği yerde köylü yardım ediyor.


Şamata ve şovdan ibaret festivallere karşıyım

Doç. Dr. Ahmet Bilgili (Sosyolog): Sayısız yerde kavun karpuz incir çay çiçek festivalleri yapılarak bu işi iyice abartıyorlar. Hiçbir kültürel içeriği olmayan ve sadece şamatadan şovdan ya da konserden ibaret olan festivallerin yapılması doğru değil. Festivallerde kültürel bir içerik olması dolayısıyla çok boyutlu olması lazım. Diğer türlü bir hareketlilik oluyor; ama bu aşınma da yapıyor. Festivallerin niteliği düşüyor. Belediyeler bir yerlerden bir kaynak buluyorlar ve bu kaynağa göre festival düzenliyorlar işin kültürel altyapısını hazırlamıyorlar bu çok yanlış. Kültürel değerler böyle harcanmamalı.

***

Karadeniz Ereğli Osmanlı Çileği Kültür Festivali (Zonguldak)
Halil Posbıyık - Karadeniz Ereğli eski Belediye Başkanı: Festivallerde neler yaptığımızı herkes biliyor. Uçurtma şenliğinden raftinge kortejlerden plaj voleyboluna kadar her türlü eğlence var. Brezilya karnavalından daha görkemli geçiyordu bizimki. 14 senedir ben düzenledim. Avrupa’dan sanatçılar folklor ekipleri getirdik. Belediyeden tek kuruş harcamadım. Bize reklamımızı yapın diye firmalar sıraya geçiyor. Sanatçılar da sahneye çıkmak için yarışıyorlar. Tarkan da arkadaşım olduğu için hiç para almadan geliyor. Son yıllarda festivalle Ereğli’de yatırım yapacak alan kalmadı. Artık bütün dünya tanıyor.

***
Mahalli kültür gençliğe aktarılıyor
Celil Güngör - Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Müdürü: Bizim festivallere yardımımız çok büyük değil. 200 milyarlık bir harcamaya biz en fazla 10 milyar katkıda bulunabiliriz. Yani hiç kimse bizden para almak için festival yapmaya kalkmaz kalkarsa da yarı yolda kalır. Biz festivalin niteliğine bakarak bütçe veriyoruz. Aslında belediyeler için de büyük sıkıntı bu durum; ancak belde halkı eğlensin diye birkaç gün hayatın ritmi değiştiriliyor. Aslında sosyal deşarj mekanizması olarak da değerlendirilebilir. Ayrıca yöreler kendi kültürlerini genç kuşaklara aktarmak için mahalli kültürünü bu şekilde ön plana çıkarıyor da olabilir