Sağlığınız için yaşam boyu ihtiyacınız olan B vitamini
Folik Asit ve İnsan Sağlığıyla İlgisi


Folat veya folik asit, suda çözünen bir B vitaminidir, ve herkesin ihtiyacı vardır. Folat bedende büyük miktarlarda depolanmaz, ve bedenin fonksiyonlarını normal bir şekilde devam ettirebilmesi için, her gün dışarıdan alınması gerekir.


“Folik asit” terimi bu vitaminin sentetik formuna denir. “Folat gıda” ise bu vitaminin doğal halini içeren gıdalara verilen isimdir. Genel bir terim olan “folat” vitaminin her iki formu için de kullanılmaktadır.


Herkes neden hergün folata ihtiyaç duyar

•Folat DNA yapımına yardımcı olur. DNA hücrelere nasıl olmaları ve çalışmaları gerektiğini bildirir. Folat, günlük kaidelerin yerine getirilmesi için gerekli yenilenen hücrelere yardımcı olur ve büyüme ve gelişme için çok önemlidir.

•DNA yapımındaki etkin rolü nedeniyle, sağlıklı kan hücrelerinin oluşumu için de gereklidir.

•Folat, bedenimizdeki diğer fonksiyonlar için de önemlidir. Vücut fonksiyonlarında kullanılmak üzere, bir maddenin diğer uygun bir maddeye dönüşmesine yardımcı olur.

Folatın sağlığımıza diğer yararları

Folik asit, nöral tüp bozuklukları olarak isimlendirilen, bebeklerde görülebilecek bazı doğumsal beyin ve omurilik hastalıklarının oluşma riskini önemli ölçüde azaltır. Kadınların hamilelik öncesinde ve hamileliğin ilk dönemlerinde yeterince folik asite sahip olmaları gerekir. Amerika’daki gebeliklerin %50’si önceden planmamış hamilelikler. Bu tür doğumsal bozuklukları önlemek için, hamilelik planları olmasa bile, kadınların hergün yeterli düzeyde folik asit almaları gerekiyor.


Yapılan araştırmalar göstermektedir ki, folik asit kalp, yüz, üriner sistem ve kol ve bacaklarda görülebilecek diğer doğumsal bozuklukların önlenmesine de yardımcı oluyor. Folatın riskini azalttığı diğer bazı hastalıklar veya durumlar:

•Koroner kalp hastalığı ve felç gibi kardiyovasküler hastalıklar

•Kolon, meme*, ve serviks* kanserleri gibi bazı kanser türleri

•Alzheimer, bunama, ve depresyon gibi beyin veya akıl fonksiyonlarına zarar veren hastalıklar


*Aile geçmişi (meme kanseri), yüksek miktarda alkol tüketimi (meme kanseri), veya human Papillomavirüs enfeksiyonu (serviks kanseri) gibi risk faktörleri taşıyan kadınlar üzerinde yararları belirlenmiştir.

Yapılan araştırmalar, folatın bu hastalıkların azalmasını sağladığını henüz kanıtlayamamıştır, ancak umut verici sonuçlar elde edilmiştir.


Ne kadar folata ihtiyacınız var?


Tıp Enstitüsü tarafından, folat için önerilen günlük besin alım miktarı (RDA):


Yaş/Cinsiyet Önerilen besin alım miktarı (RDA)

Günlük DFE* Mikrogram

Bebekler ve Çocuklar (0-13 yaş) 65-300

Gençler (14-18) 400

Yetişkinler (19 yaş ve üstü) 400

Hamileler** 600

Emziren kadınlar 500


Kaynak: Ulusal Bilim Akademisi, Tıp Enstitüsü. Tiyamin, Riboflavin, Niyasin, B6 Vitamini, Folat, B12 Vitamini, Pantotenik Asit, Biyotin, ve Kolin Günlük Alım Miktarları Referansı. National Academy Press, Washington DC, 1998

*DFE = Diyetsel Folat Eşdeğeri

**Kadınların, hamilelikleri kesinleşinceye kadar ve doğum öncesine kadar, yiyeceklerinden veya ek vitamin tabletlerinden günlük 400 mikrogram folik asit ihtiyaçlarını karşılamaları gerekir.


Amerikan Toplum Sağlığı Servisi ve Tıp Enstitüsü, çocuk sahibi olabilecek bütün kadınlara, folat içeren gıdaların bulunduğu çeşitli diyetlere ek olarak alınacak ek tabletler veya zenginleştirilmiş gıdalar yardımıyla, günde 400 mikrogram folik asit almalarını öneriyor. Bu öneri, menstruasyon gören genç kızlar için de geçerli.


Amerikan toplum Sağlığı Servisi, daha önceki hamileliklerinde nöral tüp bozukluğu görülen kadınların mutlaka doktorlarıyla görüşmeleri gerektiğini belirtiyor, çünkü tekrar hamile olduklarında, çok yüksek miktarlarda folik asit almaları gerekebilir (4.0 miligram veya 4000 mikragram). Ayrıca kadınların, daha fazla folik asit almak için günde bir taneden fazla multivitamin almaları doğru değil, çünkü bu durum A vitamini gibi diğer vitaminlerin sağlıksız düzeylerde alınmasına neden olabilir.


Amerika’da yapılan bir araştırmada, düşük seviyede folat içeren diyetleri takip eden erkeklerin spermlerinde kromozomal anormalliklerin görülme riskinin çok yüksek olduğu belirlendi. Spermdeki kromozomal anormallikler, Down sendromu ve öğrenme ve gelişim bozuklukları gibi doğumsal anomalilere neden olabiliyor.

Folatın bebeğin sağlıklı gelişimini için gerekli olduğu, ve spina bifida ve anensefali gibi nöral tüp bozukluklarını önlediğinin ortaya konduğu pek çok araştırma bulunuyor. Bu nedenle bebek sahibi olmak isteyen kadınlara folat tüketimini artırmaları öneriliyor.

California Üniversitesi’nde Susanne Young başkanlığında yürütülen bu çalışmayla ilk kez erkeklerin de bebekleri için daha fazla folat tüketmeleri gerektiği ortaya konuyor.

Young, sperm sayısının ve hareketliliğinin, tüketilen yiyeceklerden etkilendiğini, ve sağlıklı bir bebek sahibi olmak için erkeklerin de yedikleri gıdalara dikkat etmeleri gerektiğini belirtiyor ve ekliyor: “Yumurtayı dölleyen spermde kromozomal anormallikler bulunması halinde, ya düşük meydana gelir veya çocukta genetik sendromlar ortaya çıkar.”

Yapılan çalışmada, sigara içmeyen ve herhangi bir kısırlık sorunu olmayan, yaşları 22 ile 80 arasında 97 erkeğe yer verildiği açıklandı. Yaş, alkol ve sağlık durumlarının da göz önünde bulundurulduğu araştımada, yüksek seviyede folat tüketiminin anormal sperm seviyesini %19 oranında düşürdüğü belirlendi.

B grubu vitaminlerinden olan ve suda çözünebilen folat, ciğer, lifli yeşil sebzeler, bezelye, fasulye, mercimek, turunçgiller gibi besin maddelerinde bulunuyor.

Araştırmacılar, folatın sağlıklı sperm için mutlaka gerekli olduğunu söylemenin henüz erken olduğunu, ve bu konuda daha fazla araştırma yapmak gerektiğini belirtiyorlar.