BÜTÜN BUNLAR İMTİHANDI
İlk Müslümanların maruz kaldıkları bu işkence eziyet ve hakaretler karşı karşıya bulundukları güçlükler ve mâniler Allah tarafından aynı zamanda birer imtihandı. Mesele sadece "îmân ettim" demekle bitmiyordu. Îmândaki sadâkat samimiyet ve sabırlarının da ölçülmesi gerekiyordu.
Öylesine güçlükler işkence ve eziyetler olacak ki gerçekten îmân etme arzusunu ruhunda taşıyanlar bütün bunlara aldırmadan îmân edecekler; bu arzuyu ciddi olarak gönüllerinde taşımayanlar ise halis mü'minlerden ayrılacaklardı.
Nitekim şu âyet-i kerime de bu hususa işâret eder:
"Doğrusu Biz onlardan evvelkileri de [çeşitli musibetlerle] denedik. Allah [imtihan sûretiyle îmânında] sâdık olanları da muhakkak bilecek yalancı olanları da elbette bilecek." 230
Demek ki îmânında samimiyetin en mühim bir ölçüsü karşılaştığı güçlükler işkence eziyet ve ızdıraplar karşısında boyun eğmemektir.
Dayanılmaz işkenceler hakaretler eziyet ve zulümler Allah'a îmânın ve Resûlüne tabi olmanın gerçek şuuruna eren hakiki Müslümanların cesaretini kıramıyordu. Onların hidayet dairesinde sebât etmelerine ve başkalarının da o daireye koşmasına mâni olamıyordu. İşkenceler eziyet ve hakaretler âdeta İslâm ateşinin daha gür yanması daha kuvvetli parlaması için birer odun mesabesine geçiyordu. Onlar eziyet ve işkencelerine devam ettikçe İslâm davası da bir başka hızla gelişiyor yayılıyor ruh ve gönüller üzerindeki nûrdan saltanatını devam ettiriyordu.
Şurası muhakkaktır ki zor ve tahakküm hiç bir zaman hiçbir devirde devamlı olarak hak ve hakikatı yenememiş boğamamış ve kendine esir edememiştir. Aksine hak ve hakikat çoğu kere zoru da tahakkümü de zulüm ve zulmeti de yenmiş yok olmaya mahkûm etmiştir.
Asr-ı Saâdet Müslümanlarının dayanılmaz işkence ve zulümler karşısında gösterdikleri eşsiz cesaret engin sabır ve harika metanet cidden insaf ve basiret sahiplerinin gözlerini yaşartacak bir ulviyete sahiptir ve günümüz Müslümanları için de birçok ibretleri hâvidir.
Öyle ki İtalyan muharrir tarihçi Leone Kaitano gibi azılı bir İslâm düşmanı bile şu itirafı yapmaktan kendini alamamıştır:
"Hayret hayrettir ki aralarında bir tane bile dönek yoktur!"
Asıl hayret edilecek husus ise böyle bir itirafta bulunan muharririn İslâma gönlünü ve kalemini teslim edeceği yerde düşmanlıkta devam etmesi âdeta gündüzün ortasında güneşi görmemek için gözünü kapamasıdır.

230. Sebe' Sûresi 3