İSKİ İkitelli'deki Fatih Sultan Mehmet Han Arıtma Tesisi'nin kimyasal madde de içeren atıklarını setle çevirdiği açık alana döküyor. Kamyonlarla taşınan atık bir çağlayan gibi akıyor


Serhat Oğuz



İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'nin (İSKİ) Terkos Gölü ve Sazlıdere Barajı'nın hamsuyunu arıttığı İkitelli Fatih Sultan Mehmet Han Arıtma Tesisi'nin depolarda yıllardır beklettiği "kimyasal madde içeren atıkları" açık alana hiçbir önlem almadan bırakılmaya başlandı.
İSKİ yetkilileri yerleşim alanının yakınındaki atığın zararsız olduğunu savunurken uzmanlar arıtma sırasında sağlığa zararlı alüminyum sülfat kireç gibi maddeler kullanılması nedeniyle ölüme bile yol açabileceği yeraltı kaynaklarına sızabileceği konusunda uyarıyor.


Şile'ye gönderiliyordu

İSKİ'nin en büyük arıtma tesislerinden biri olan İkitelli'deki tesislerde arıtma sonrası çıkan atık çamurlar susuzlaştırma ünitelerinde katılaştırılarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şile Katı Atık Düzenli Depolama Sahası'na gönderiliyordu.
Ancak 1998'de hizmete alınan tesisin ilk yıllarında susuzlaştırma üniteleri bulunmadığı için çıkan çamurlar taşıma zorluğu ve katı atık depolama sahasında kabul edilmemesi nedeniyle lagün şeklindeki depolarda biriktirildi. Depolarda biriken yaklaşık 20 bin metreküp hacmindeki atık son günlerde tesisin sınırları içinde kalan ancak yerleşim alanlarının çok yakınında bulunan çıplak araziye boşaltılmaya başlandı.
Atıkların tesisin bulunduğu yüksek alandan metrelerce aşağıda bulunan boş alana bırakılması şelaleyi andıran bir görüntü oluşturdu. Atıkların kokusu da çevre sakinlerini rahatsız edecek ölçüde yayılırken tesis yetkilileri kokuyu gidermek için atığa klor katmaya başladıklarını belirtti.


Çocukların tehlikeli oyunu

Yetkililer tamamen dolan lagünleri gelecekte susuzlaştırma ünitelerinde meydana gelebilecek bir arıza durumunda kullanabilmek için boşalttıklarını atıkların çevreye ve insana zararı olmadığını savunurken tesise komşu olan Altınşehir ve Bayramtepe mahallelerinde yaşayanlar atıkların evlerine bu kadar yakın bir alana bırakılmasından dolayı tedirgin oldu. Mahalledeki çocuklar da uyarılara rağmen atıkların bırakıldığı alanın bitişiğinde oyun oynuyor.
Bayramtepe Mahallesi sakinlerinden İbrahim Candan yaklaşık bir aydır kamyonların atıkları boş alana döktüğünü belirterek mahalle muhtarına şikâyette bulunmasına rağmen sonuç alamadıklarını söyledi. Aynı mahallede oturan Aslan Can da çocuklara bulaşıcı hastalık geçmesinden korktuklarını ifade etti.
İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Derin Orhon da yetkililerin açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını uygulanan yöntemin kesinlikle sakıncalı olduğunu söyledi. Tesise gelen su temiz bile olsa arıtma sırasında alüminyum sülfat ve kireç gibi maddeler kullanıldığını bunların da insan sağlığına zararlı olduğunu vurgulayan Orhon şöyle devam etti:


'Öldürebilir'

"İSKİ hem hâkim hem savcı kontrol edeni yok. Buna vahşi depolama denir. Çamurların kurutulması ve sızdırmaz alanlarda depolanması üzerinin örtülmesi gerekir. Çünkü bu kimyasal atıktır. Alüminyum sülfat bağırsak bozukluklarına ve ölüme yol açabilir. Atıklar düzenli bile depolansa yeraltı kaynaklarına sızabilir."


'Kimyasallar var'

İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Seval Sözen de bu çamurun arıtılmadan çevreye verilmesinin zararlı olduğunu belirterek atıkların biriktiği alanda patojen (hastalığa neden olan her türlü organizma ve madde) üreyeceğini kötü koku oluşacağını söyledi. Prof. Dr. Sözen bu çamurların içinde şap kireç gibi kimyasallar bulunduğunu ve bunların da insan sağlığına zarar vereceğine dikkat çekti.






GELİŞMİŞ ÜLKELERDE NASIL?


'Altı sızdırmaz üstü kapalı olmalı'

"Gelişmiş bir ülkede atıkları bu şekilde depolayan yönetici orada kalamaz" diyen Prof. Derin Orhon'a göre gelişmiş ülkelerde hiçbir şekilde zararlı atıkların doğaya serbestçe bırakmak mümkün değil. Atıklar tabanı sızdırmaz malzemeyle kaplanmış alanlarda biriktiriliyor. Üstelik atık maddelerin üzeri de kapatılarak hem çevreye hem de yeraltı sularına zarar vermesi engelleniyor. Atıkların kurutma havuzlarında kurutulması yöntemi de gelişmiş ülkelerde artık terk ediliyor. Atıklar mekanik filtrelerin bulunduğu tesislerde çok daha üstün teknolojiyle ve sağlıklı yöntemlerle kurutuluyor.





TESİSİN TARİHİ VE KAPASİTESİ


2 milyon 600 bin kişilik su arıtıyor

İkitelli Fatih Sultan Mehmet Han Arıtma Tesisi Terkos Gölü ve Sazlıdere Barajı'nın ham suyunu arıtmak üzere 20 Aralık 1998'de devreye alındı. 2 milyon 600 bin kişinin su ihtiyacını karşılayacak kapasitede kurulan tesise daha sonra yeni birimler eklendi. Olimpiyat köyü içinde 270 bin metrekarelik alan üzerinde kurulu olan tesise ham su Terkos Gölü'nden yaklaşık 31 kilometre uzunluğunda Sazlıdere Barajı'ndan da 4.5 kilometre uzunluğunda çelik borularla ulaşıyor.