Forex Nedir?
Forex İnglizce FOReign EXchange kelimelerinin kısaltmasıdır, ülkelerin para birimlerinin değişim piyasasıdır. Yani bir ülkenin para birimi karşılığında diğer bir ülkenin para biriminin alındığı veya satıldığı piyasadır. Bütün dünyada döviz parite fiyatları bu piyasada belirlenir. Piyasanın ana katılımcıları bankalar ve broker şirketleridir. Broker şirketleri müşterilerinin alım/satım isteklerini yerine getirirler. Büyük mevduatları olan müşteriler için bankalar kendileri de broker hizmetini verebilirler.

Dünyanın en büyük bankaları birbirlerine özel iletişim ağıyla bağlantılıdırlar. Tüm işlemler bu bankacılık ağı yardımıyla gerçekleşir. Bu bilgi ağlarından herhangi bir bankanın verdikleri dolar veya euro fiyatını hemen öğrenilebilinir. Dünyadaki döviz fiyatları serbest piyasa (dalgalı piyasa) kurallarınca arz ve talep ile belirlenir,devletler buna serbest piyasa kuralları çerçevesinde nadiren müdahale ederler

İki bankanın verdikleri parite fiyatları arasında farkın olması halinde teorik olarak ucuz olanı alıp pahalıya satılabilir. Bu durumda piyasadaki ucuzdan alış ve pahalıya satış kısa zaman içinde iki tarafta da fiyatları eşitler. Bu yüzden Dünya üzerinde parite fiyatlarında aynı zaman dilimi içinde, tüm coğrafyalarda hemen hemen aynıdır. Fakat parite fiyatları zaman içinde çok değişebilir. Bu değişim kaotik değildir ve her zaman belli kurallar çerçevesinde olur. Bu kuralları bilen kişi bu değişimlerin ne yönde ve ne zaman olacakları tahmin edebilir.

Forex piyasası işlem hacmi bakımından en büyük finansal piyasadır. Burada günlük işlem hacmi 1,5 trilyon ile 3 trilyon dolar arasında değişir. Karşılaştırmanız için dünyanın en büyük borsası olan New York borsasındaki günlük işlem hacmi 20 milyar dolar civarındadır. İnanılmaz büyüklükteki toplam işlem hacmi, Forex piyasasını dünyanın en zengin adamı veya en zengin insanlar grubunun dahi kolaylıkla manüple edemeyeceği bir hale getirmiştir. Böylece bu piyasa dış etkenlerden korunup sadece iç kurallarına göre çalışır. Bu kuralları bilen kişi döviz fiyatlarının hareketlerini tahmin edebilir,dolayısı ile kar elde edebilir.

FOREX piyasalarının katılımcıları kimlerdir?



FOREX piyasalarında döviz ticareti yapanlar ticari ve yatırım bankaları, hükümetler adına merkez bankaları, finans kurluşları, global şirketler, emek sandıkları, çeşitli türdeki fonlar adına fon yöneticileri, bireysel özel yatırımcılar ve spekülatörler.
Bankalararası piyasası

Geleneksel FOREX piyasası ticari ve yatırım bankaları başka finans kuruluşların birbiriyle tezgahüstü usülüyle döviz alışverışi yapmalarıyla oluşur. Büyük dealer bankaların ("FOREX piyasasında işlem yapan, "tüccar"veya bankaların) döviz için alıcı ve satıcı bulmaları amacıyla yaptıkları yoğun günlük işlemlerle Interbank piyasasının temelini oluşturmaktadır. 1990 yıllarından beri hızlanan şirket birleşmelerinden dolayı sayıları azalarak, FOREX piyasalarında dünya çapında 2.000'den fazla dealer bulunmaktadır. Dealer'lerin yaptığı işlemlerin bir kısmı müşterileri adına yapılırken çoğu kendi adlarına gerçekleşmektedir. Ticari işlem yapan şirketlerin ("Inter-Dealer") çoğu karşılıklı hesap mutabakatı sağlamak için kendi aralarında işlem gerçekleştiren ticari ve yatırım bankalarıdır. Mecvut son rakamlara gore bu tür piyasa katılımcıları Nisan 2004'te toplam FOREX piyasa hacminin % 53'ünü gerçekleştirirken bu oran 2001 yılında % 59'du. Son yıllarda teknolojinin gelişmesiyle aracılık hizmetleri sürekli olarak gerilediğinden dolayı Inter-Dealer'lerin toplam piyasada payı düşüş arzetmektedir. Inter-Dealer'lerin işlemleri müşterilerinin emirleri üzerine gerçekleşir ancak, toplam işlem hacminin büyük kısmı müşteri emriyle yapılan işlemlerin gerektirdiği hesap mutabakatı, risk sınırlandırılması veya dahili ihtiyaç karşılanması gibi sebeplerle meydana gelir. FOREX işlem hacminin büyük kısmı bir kaç büyük banka tarafından gerçekleştirilr. Tablo 4'te göründüğü gibi dünya çapındaki FOREX hacminin % 73'ü on bankanın elindedir.
Broker'lerin banklararası piyasadaki işlevi alıcıyla satıcıyı bir araya getirip ondan bir komisyon sağlamaktır. Inter-Dealer'ler ticaretin bir ayağını oluşturup kendi kaynaklarıyla işlem yaparken brokerler kendi adına alım ve satım yapmaz, kendi sermayesiyle çalışmaz ve gelir olarak sadece komisyonunu alır. Broker vasıtasıyla yapılan işlemlerin piyasa payı ülkelerin farklı yapısına göre değişerek İsviçre ve Güney Afrika'da % 10 - 15't ebaşlayıp Fransa, Hollanda ve Irlanda gibi ülkelerde % 50'ye kadar çıkabilir.
Müşteriler

Bankalararası piyasalardaki bankaların müşterileri toplam FOREX hacminin % 47'sini oluşturmaktadır. Bunun % 33'ü fon yönetmenleri, merkez bankaları, emek sandıkları gibi finans kuruluşları, % 14'ü'yse özel şirket ve şahıslardır. Eskiden FOREX piyasasını oluşturan müşterilerin çoğu dış ticaretle uğraşan şirketlerdi. Ancak son 30 yıl boyunca finansal araçlara yatırımlar dış ticaretten daha hızlı bir gelişme gösterdi ve FOREX piyasaları da ondan nasibini aldı. Kurumsal yatırımcılar, hedge fonları ve başka fonların yönetmenleri FOREX piyasalarının başlıca katılımcıları haline geldi. Ayrıca ellindeki rezervlerle büyük meblağlı işlem yaptıran merkez bankaları da önem kazandı (Tablo 5). Ve nihayetinde 90'lı yılların ortasından beri perakende yatırımcılar da yerini aldı. Perakende yatırımcılar henüz küçük bir paya sahipken gelişen Internet platformlarının daha küçük yatırımcılara FOREX piyasalarına giriş sağlamasıyla bu tür yatırımcının payı artmaktadır. Lütfen "FOREX - Perakende Piyasası"nı okuyunuz.