Tarih Felsefesi


Tarih Felsefesi [Alm. Geschichtsphilosophie] [Fr. philosophie de I' histoire] [İng. philosophy of history] [es. t. felsefe-i tarihiye] : Konusu tarih ve tarihsel bilgi olan bir felsefe dalı. / / Deyim olarak ilkin Voltaire kullanmıştır. (La philosophie de I'histoire 1756); ama gerçekte tarih felsefesi tarihsel olayların nedenlerini araştırma olarak Antik felsefeye değin geri gider. Augustinus ve G.B. Vico'nun tek tek tarih felsefesi denemelerinden sonra Herder'den Hegel'e değin uzanan Alman düşüncesi yoluyla tam bir felsefe dalı olmuştur. Bundan sonra toplumbilim (Comte Marks- çılık Spencer) kültür eleştirisi (Nietzsche Troeltsch Max ve Alfred Weber Spengler) ve bilim kuramı (Windelband Rickert Simmel Spranger) ile kaynaşmıştır. Günümüzde hem bağımsız bir araştırma alanı olarak (N. Hartmann Heimsoeth Rothacker) hem de insanın kendisini bütün o!arak yeniden anlamasının dile getirilişi olarak yeniden canlanmıştır. (York von Wartenburg Dilthey Heidegger Jaspers ve Ortega y Gasset.) Tarih felsefesi şu biçimlerde karşımıza çıkar: 1- Tarih fizikötesi; tarihin tüm akışının ve anlamının yorumlanması. (Buna içeriksel tarih felsefesi de denir.) 2- Kendine özgü bir varlık alanı olarak tarih varlıkbilimi; tarihin özünün ve gidişinin yapısının ana biçimlerinin ve tarihsel ger- çekliğin kuruluş yasalarının araştırılması. 3- Yaşamın tarih açısından yorumlanması; insanın kendi tarihsel varlığının bilincine varması ve kendini anlamasının aydınlığa çıkarılması. 4- Tarihsel bilgi öğretisi tarih biliminin bilim kuramı ve mantığı. (Buna biçimsel tarih felsefesi de denir.)