Başkumandan Atatürk, Yunan Ordusu Polatlı'ya kadar gelip
dayandığı zaman, bugün Polatlı/Temelli ile Ankara
arasında bulunan Alagöz köyüne gelir ve savaşı buradan yönetir.
Ancak, Alagöz köyüne gelmeden önce çevrede bir gezi yapmış ve bu köyün
merkez karargâh olarak en müsait yer olduğunu tespit etmiştir

Köyü, Merkez Karargâh yapmak isteyen Atatürk, öncelikle burada rahat
çalışabileceği ve ikâmet edebileceği bir ev arar. Bugün müze
olarak halkın ziyaretine açık bulunan -ancak kimsenin pek bilmediği-
iki katlı tipik bir Anadolu evi uygun yerdir. Atatürk, bu evi, sahibi
Türkoğlu Ali Ağa'dan komutanlık merkezi yapmak üzere ister. Ali
Ağa da "İsteğiniz bizim için emirdir." diyerek evini verir. 22 gün 22
gece devam edecek olan Sakarya Meydan Muharebesi işte buradan yönetilir.
12 Ağustos 1921'de Alagöz köyüne gelen Atatürk, Sakarya Meydan Muharebesi'nin
sonuna, yani 15 Eylül'e kadar burada kalır. Atatürk ile birlikte dönemin
komutanları Mareşal Fevzi Çakmak, İsmet İnönü ve Ali Fuat
Cebesoy da bulunur Alagöz köyünde.

Tarihe tanıklık eden köy
Atatürk'ün ölüm yıldönümü nedeni ile 1966 yılının 10
Kasım'ında müzeye dönüştürülen ev, tarihi dokusu korunarak bugünlere
kadar gelmiş şanslı yapılardan birisi.
Müzenin girişinde uzun bir hol bulunuyor. Burada Atatürk'ün Sakarya Meydan
Muharebesi esnasında çekilmiş fotoğrafları duvarları
süslerken tam karşıda o dönemde kullanılmış olan ufak
çaplı silâh ve kılıçlar bulunuyor. Üst katta ise Atatürk'ün yemek
odası, odanın ortasında da küçük ama şirin bir masa bulunuyor.
Yine üst katta Atatürk'ün savaş esnasında sıkça
kullandığı telefon, dinlendiği divan ile yaverler odası
bulunuyor.

Büyük ilgi...
12 Ağustos'ta Alagöz köyüne geldiğinde Atatürk, köylüler tarafından
çok yakın bir ilgi ile karşılanır. Atatürk, köyün, savaş
sürdüğü sürece merkez üs olarak kulanılacağını ve buraya
askerlerin geleceğini söyleyince, köylüler köyden gitmek ister. Bunun üzerine
Atatürk, köylüleri yanına çağırarak "Eğer sizler buradan
giderseniz ülke geneline (Düşman Polatlı'yı aldı) diye haber
yayılmasına neden olur. Bu da hem cephede savaşanların, hem de
halkın moralini bozar. Bu nedenledir ki burayı terk etmeyin." der.
Alagöz köyü artık tamamen askerlerin denetiminde olan bir yerdir. Gerçi köy o
zamanlar yaklaşık 10 haneden ibaret küçücük bir yerleşim yeridir.
İşte bu küçücük köyde bir milletin ayağa
kalkışının destanı yazılır. 22 gün 22 gece süren
savaşta Atatürk, zaman zaman Fevzi Çakmak ile köyün çevresinde dolaşarak
fikir mütalâsında bulunur. Çünkü savaş çok kritik bir durum arz
etmektedir.
İki ordu silâh ve donanım bakımından
karşılaştırıldığında Türk Ordusu hemen hemen
her bakımdan düşmanından daha yetersizdir. Ancak Türk Ordusu'nun
başında Mustafa Kemal gibi bir ismin olması ve Türk askerînin, Mehmet
Âkif'in mısralarında "Garbın âfâkını sarmışsa
çelik zırhlı duvar / Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var"
diyerek dile getirdiği inancından kuvvet alıp mücadele etmesi, bütün
olumsuzlukları yok eder. Bu korku bilmez yürekler sayesinde Sakarya'da verilen
mücadele destana döner.